341 



van SoRAUER l) in de phytopathologie een strooming is ontstaan, 

 welke de beteekenis van de parasiet voor het tot stand komen van 

 een parasitaire plantenziekte tot de kleinst mogelijke dimensies te- 

 rugbrengt en daarentegen den factor van de „Pradisposition" van de 

 plant zooveel mogelijk op den voorgrond stelt. Het lijdt geen twijfel, 

 of deze nieuwe richting heeft zich bij de beschouwing van die 

 ziektegevallen, waarvoor de onmisbaarheid van de aanwezigheid van 

 de parasiet voor het tot stand komen der ziekte is vastgesteld, aan 

 overdrijving schuldig gemaakt. -) 



Maar aan den anderen kant valt het niet te ontkennen, dat juist 

 bij die ziekten, waar ieder direct bewijs voor het bestaan van een 

 parasiet ontbreekt, niet spoedig genoeg de noodige aandacht kan 

 worden geschonken aan den invloed van de uitwendige factoren op 

 de ontwikkeUng van de plant. 



Zoo lijkt het gerechtvaardigd de vraag op te werpen, of al- 

 thans de verschijnselen, waarop het tweede door Went aangevoerde 

 argument ten gunste van den infectieuzen aard van de serehziekte 

 berust, niet een even ongedwongen verklaring zouden kunnen vin- 

 den in de opvatting van de serehziekte als een door uitwendige 

 factoren veroorzaakte, zoogenaamde physiologische ziekte. 



Op dit standpunt staat blijkens zijn in 1897 verschenen publi- 

 catie ook Wakker. 3) Deze onderzoeker neemt uitdrukkehjk geen 

 organisme als verwekker van de serehziekte aan. Hij vat deze op 

 als een gomziekte, ontstaan door watergebrek, dat gedurende het 

 voortschrijden der ziekte tengevolge van de verstopping der vaten 

 steeds toeneemt. Dit. gecombineerd met het feit, dat een primaire 

 vergomming van de vaatbundels in de bibit eveneens het ontstaan 

 van serehzieke planten kan veroorzaken, leidt hem tot de uitspraak, 

 dat de serehziekte accumulatief en hereditair is 



Het voortwoekeren van de serehziekte over Java van West naar 

 Oost verklaart hij geheel door het aanwenden van aangetast plant- 

 materiaal, uit West-Java afkomstig, waar de ziekte zich nu eenmaal 

 zou hebben ingeburgerd. 



Raciborski ^) geeft, na vergeefsche pogingen te hebben gedaan 



1) .Men vers-^lijke bijv. : P. Sorauer. Ilandbuch der Pflaazênkrankheiten, 3te 

 Aufiage, -1909. Bd 1. 



2) Verüel. : JOHa. Westerdijk. De nieuwe wegen van het phytopathologisch 

 onderzoek. Am^iterdam, 1917, pag. 19. 



^) J. H. Wakker. De sereh-ziekte. Med^deeüneen van het Proef.statinn Oost- 

 Java. Nieuwe serie, 1897, Xo. 35. Üvergediukt uit Ijet Archief voor de suikeriudu- 

 strie in Ned.-lndië, 1897. 



4) M. Raciborski, .Archief voor de Suikerindustrie in Ned.-hidiè. VI, 1898, pag. 

 1021. „Over sereliaciitige ziekteverschijnselen". 



