393 



Opmerkelijk is, dat gelatine-kulturen over het algemeen, wat 

 de beweeglijkheid aangaat, gunstiger uitkomsten opleveren dan de 

 agarkulturen. Dit toch is in strijd met de algemeene ervaringen, die 

 bij andere bacteriën dienaangaande zijn verkregen. 



Bij stam No. 8 bleek duidelijk, hoe het verlies der beweeglijk- 

 heid samenging met het optreden der slijmvorming. Aanvankelijk 

 was namelijk een kuituur van deze bacterie op moutagar bij 20° C. 

 goed beweeglijk ; deze eigenschap ging echter omstreeks het begin 

 van den tweeden dag verloren, toen tevens krachtige slijmvorming 

 intrad. 



Nog moet worden opgemerkt, dat de bacteriën in vele gevallen, 

 wanneer de slijmerigheid van het mikroskopisch praeparaat niet te 

 groot was, een duidelijke Brown'sche beweging vertoonden. 



DüGGELi maakt in zijn verhandeling eveneens melding van de 

 eigenbeweging van Bact. herbicola, doch men vindt bij dezen onder- 

 zoeker geenerlei mededeeling aangaande het aantal en de groepee- 

 ring der aanwezige ciliën. 



Het kwam mij zeer gewenscht voor, daaromtrent eigen waar- 

 nemingen te verrichten, daar deze buiten twijfel van belang zullen 

 zijn, indien te zijner tijd de plaats van deze alom verspreide bac- 

 terie in het systeem nader zal worden bepaald. 



Door mij werden twee verschillende methoden voor ciliënkleu- 

 ring toegepast. 



In de eerste plaats de ciliënkleuring volgens Zeïtnow i). 



Hiervoor werden de bacteriën in buisjes met schuin gestolde 

 moutagar (of andere voedingsbodem) gekweekt. Het mikrobenmate- 

 riaal van een kuituur, die niet ouder dan 12 uren was, werd voor- 

 zichtig met een platinadraad uit het buisje genomen, zonder de 

 agar-oppervlakte aan te raken, daar anders deeltjes van den vasten 

 voedingsbodem naderhand mede gekleurd worden en deze het ciliën- 

 praeparaat bederven. 



Het bacteriënmateriaal werd allereerst gebracht in een druppel 

 leidingwater op een objectglas en hierin voorzichtig met de platina- 

 draad geroerd, om aldus de bacteriën te bevrijden van aanklevende 

 bestanddeelen van den voedingsbodem (moutextract, glucose, pepton, 

 enz.), daar deze eveneens reduceerend op de te gebruiken zilver- 

 oplossing werken. Deze bewerking werd eenige malen herhaald, door 

 met een oogje in een platinadraad een weinig bacteriënsuspensie 



1) W. Henneberg. Garungsbakteriologisches Praktikum, Betriebsuntersuchungen 

 uiid Pilzkuncle. 1909, pag. 585. 



