478 



mogelijkheid van de hand te wijzen, dat de serehziekte, zooals dit 

 o.m. door Wakker werd aangenomen, een niet-parasitaire, dus z.g. 

 physiologische ziekte zou zijn. Op grond van mijn proefnemingen 

 moet meMi dan evenwel in deze veronderstelling aannemen, dat de 

 factoren, welke deze physiologische verzwakking van de rietplant 

 veroorzaken, mede ten gevolge hebben, dat gunstige ontwikkelings- 

 conditiën voor Bact. herbicola in den zieken rietstengel worden 

 geschapen. En dan blijft het nog denkbaar, dat enkele der thans 

 als kenmerkend beschouwde symptomen der serehziekte slechts een 

 gevolg zijn van het secundaire verschijnsel der ontwikkeling van 

 Bact. herbicola in den rietstengel. 



Een bevestiging voor de opvatting der niet-parasitaire natuur 

 van de serehziekte, alsmede een beslissing aangaande de rol, die 

 door Bact. herbicola in de natuurlijke serehziektegevallen wordt 

 gespeeld, zou slechts zijn te verkrijgen, indien men erin zou slagen, 

 suikerriet onder volledig aseptische voorwaarden groot te brengen. 

 Eerst indien ook bij dergelijk riet door ongunstige kultuurvoor waar- 

 den serehziekte-verschijnselen konden worden teweeggebracht, zou 

 de beslissing ten gunste van de niet-parasitaire natuur van de sereli- 

 ziekte zijn gevallen, terwijl dan tevens zou kunnen worden uitge- 

 maakt, in hoeverre slechts door infectie met ]')act. herbicola het 

 volledige serehziektebeeld zou worden verkregen. 



In de tweede plaats is het evenw^el geenszins uitgesloten, dat 

 de invloed van den physiologischen toestand van de rietplant het 

 optreden der serehziekte niet in zoo absolute mate beheerscht als 

 in het voorafgaande mogelijk werd geacht. Wel is de invloed van 

 dezen factor ongetwijfeld in niet onbelangrijke mate aanwezig, maar 

 het blijft alleszins mogelijk, dat daarnaast voor het optreden der 

 serehziekte de aanwezigheid van een tweeden factor, n.l. van een 

 serehparasiet, moet zijn gerealiseerd. Ook bij aanwezigheid van een 

 parasiet in de plant, in het bijzonder waar dit de aanwezigheid in 

 doode weefselelementen, zooals de houtvaten, geldt, zal dan het 

 optreden der ziekteverschijnselen kunnen uitblijven, indien de phy- 

 siologische toestand van de plant, of in andere bewoordingen, haar 

 resistentie, de ontwikkeling van de parasiet verhindert. 



Indien men toch de opvatting van de parasitaire natuur van 

 de serehziekte wil handhaven, laten de eerste drie der in de vorige 

 paragraaf beschreven proefnemingen een andere verklaring niet toe. 



Met dit gezichtspunt voor oogen is theoretisch de mogelijkheid 

 niet te verwerpen, dat de in het serehzieke riet ten allen tijde door 



