488 



is het tot op zekere hoogte veroorloofd van de variabiliteit van 

 het proefveld in plaats van de variabiliteit van de rietsoort te spreken. 

 Dit gaat echter slechts zoo ver. als men geen rekening behoeft te 

 houden met het verschijnsel, dat verschillende rietsoorten op een- 

 zelfde grondstuk onder dezelfde omstandigheden zich ten aanzien 

 van de verscheidenheid in opbrengst der vakken eenigszins ver- 

 schillend gedragen. 



Van een ander gezichtspunt uitgaande, n.1. wanneer men meer 

 den nadruk op het bestaan eener normale waarde, in ons geval 

 het rekenkundig gemiddelde, der vakopbrengsten wenscht te leggen, 

 kan men even goed spreken van de stabiliteit eener rietsoort of 

 van een grondstuk. Een normale waarde met groote stabiliteit gaat 

 dan gepaard met een geringe variabiliteit en omgekeerd. Houdt 

 men dit in het oog, dan kan de maat van de variabiliteit, in ons 

 geval de standaardafwijking, ook gebruikt worden om den graad 

 van stabiliteit te kenmerken. 



HOOFDSTUK I. 



Gesteld, dat men ten aanzien van een bepaald stuk grond, dat 

 op de op Java gebruikelijke wijze gegeuld en met suikerriet beplant 

 is, het totale rietgewicht wenschte te weten, dan zou iemand, die 

 van de veronderstelling uitging, dat de op volkomen gelijke manier 

 bewerkte, beplante en verder behandelde geulen op hetzelfde tijd- 

 stip evenveel riet voortgebracht hadden, zich er waarschijnlijk toe 

 bepalen om het riet van één geul te wegen en dit gewicht met 

 het getal, dat het aantal geulen van het geheele veld aangeeft, te 

 vermenigvuldigen. Wanneer die persoon echter de moeite zou wil- 

 len nemen om zijn aandacht niet op een enkele geul te vestigen, 

 maar om verscheidene geulen afzonderlijk te wegen, zou hem, ook 

 bij de grootst mogelijke nauwkeurigheid van werken, al spoedig 

 opvallen, dat de rietgewichten der afzonderlijke geulen in het alge- 

 meen niet overeenstemden, zoodat het een hoogst willekeurige han- 

 delwijze zou zijn om de eerste de beste geul als grondslag voor de 

 berekening van het rietgewicht van het gansche veld te nemen. 



In plaats dat elke geul b.v. 2 pikol riet oplevert, zouden wel- 

 licht bij afzonderlijke weging van alle geulen getallen gevonden wor- 

 den, die in de volgende reeks onder te brengen waren: 1.6, 1.7, 1.8, 

 1.9, 2.0, 2.1, 2.2, 2.3, 2.4. en 2.5, wanneer de wegingen tot in tiende 

 deelen van pikols nauwkeurig uitgevoerd werden en wij 1.6 en 2.5 

 pikol als laagste en hoogste gewicht aannemen. Bevat het stuk 



