489 



grond 500 geulen, dan zal hoogstwaarschijnlijk blijken, dat het 

 meerendeel der 500 waarnemingen (de bepaling van het gewicht 

 van een geul riet noemen wij een waarneming) gewichten van 2, 

 of om en bij 2 pikol oplevert, terwijl het aantal waarnemingen ver- 

 mindert, naarmate het gewicht verder van 2 pikol verwijderd ligt. 



Het rietgewicht per geul is dus geen vaste grootheid, maar 

 wisselt van geul tot geul, waarbij verschillende waarden, de een 

 vaker, de ander minder vaak, kunnen terugkeeren. Men noemt 

 daarom het rietgewicht per geul een veranderlijke grootheid : de 

 rietgewichten der afzonderlijke geulen heeten de varianten dier 

 grootheid. 



De hoogste en de laagste varianten geven de grenzen aan, waar- 

 binnen de schommelingen beperkt blijven, en bepalen dus het vari- 

 atiegebied (of de variatiebreedte). Het getal, dat aanduidt, hoeveel 

 maal een variant van bepaalde grootte voorkomt, noemt men de 

 frequentie van die variant. Zijn er dus b.v, 10 geulen, elk met een 

 rietgewicht van 1,7 pikol, aangetroffen, dan is 10 de frequentie van 

 de variant 1,7. Daar men gewoon is de verzameling van varianten 

 van een bepaalde grootte (of liggende tusschen bepaalde groottegren- 

 zen) met den naam van klasse te bestempelen, stelt 10 ook de 

 frequentie van de klasse met het gewicht 1,7 voor. 



Het rietgewicht van een willekeurig gekozen geul is derhalve 

 niet in staat ons omtrent de rietopbrengst van het geheele veld 

 betrouwbaar in te lichten. Feitelijk zou daarvoor de kennis van de 

 rietgewichten van alle geulen noodig zijn. Wordt dus naar de 

 werkelijke rietopbrengst per geul gevraagd, dan zou het antwoord 

 moeten luiden : geul No. 1 heeft zooveel pikol opgebracht, geul 

 No. 2 zooveel, geul No. 3 zooveel, enz., tot No. 500 toe. 



In plaats van deze lange en weinig overzichtelijke tabel, die 

 men door toepassing van een klasse-indeeling eenigermate bekorten 

 kan door bijv. de frequentie aan te geven van gewichten tusschen 

 1,55 en 1,65, tusschen 1,65 en 1,75, enz., heeft men eenige wiskun- 

 dige grootheden gekozen, die in staat zijn om ons aangaande de 

 grootte van de varianten en de verspreiding der laatste binnen, het 

 variatiegebied in beknopten vorm bruikbare inlichtingen te ver- 

 schaffen. 



De belangrijkste van deze uitdrukkingen zijn het rekenkundig 

 gemiddelde van de varianten en de standaardafwijking. Op gezag 

 van wiskundigen en statistici zullen wij hier maar aannemen, dat 

 deze beide wiskundige grootheden in het algemeen als de meest 



