542 



Tabel 5. 



Daar men van elk willekeurig tweetal waarnemingen uitgaan 

 en de toevoeging van nieuwe waarnemingen eveneens op zeer ver- 

 schillende wijzen gebeuren kan, is een zeer groot aantal combinaties 

 van gemiddelde, c- en ''■]\/~ mogelijk. Tabel 6 laat aan een ander 

 object met 100 vakken van een rietproefveld op Java zien, hoe 

 M en o- onregelmatig om de ,,ware" iM en o- als gemiddelde schom- 

 melen, wanneer men die b.v. berekent voor telkens andere combi- 

 naties van 10 vakken. 



Bij het proefveldwezen nu verkeert men in het geval, dat men 

 niet voor elke afzonderlijke proef het „zfare" rekenkundig ge- 

 middelde en de „t^ave" standaardafwijking kent om de eenvoudige 

 reden, dat het practisch onuitvoerbaar is om elke proef zoo uit- 

 gebreid te nemen als daarvoor noodig zou zijn. Slechts bij uitzon- 

 dering en dan juist met het theoretische doel om den omvang der 

 variabiliteit van een stuk grond, gemeten aan de opbrengsten daar- 

 van, te leeren kennen, zijn lüer en daar in het buitenland veld- 

 proeven met een zeer groot aantal vakken aangezet. Bij de rietsui- 

 kercultuur van Java worden uitgebreide proeven uiterst zelden ge- 

 nomen, zoodat ons onder de vele duizenden proeven slechts een 

 paar bekend geworden zijn, waarbij het aantal contrólevakken per 

 object, dus van op gelijke wijze beplante en beliandelde vakken, 

 eenigermate aan den eisch van groot te zijn voldoet. Hoewel wij 

 dus voor elk veld afzonderlijk de werkelijke waarde voor de ge- 

 middelde opbrengst per vak en de standaardafwijking zelden of 



