513 



nooit anders dan bij benadering kennen, terwijl de graad van be- 

 nadering ons tot op zekere lioogte eveneens onbekend blijft, is het 

 toch van belang te weten, wat de gemiddelde variabiliteit onzer 

 jwoefvelden is. Zoodra men deze grootheid kent, heeft men een 

 maatstaf om na te gaan, of in een bepaald geval de variabiliteit 

 groot, middelmatig of klein te noemen is. 



Men kan verder onderzoeken, hoe de variabiliteit zich onder 

 bepaalde omstandigheden wijzigt en onder welke omstandigheden 

 men kans heeft gemiddeld de kleinste variabiliteit te verkrijgen. De 

 mogelijkheid om de variabiliteit van een bepaald verschijnsel te 

 wijzigen is met het constant zijn van de variabiliteitsmaat eener 

 groep, de standaardaf wijking, niet in strijd. De kenmerkende groot- 

 heden eener variatiegroep zijn slechts constant voor bepaalde om- 

 standigheden. Onderzoekt men het verschijnsel bij gewijzigde om- 

 standigheden, dan kunnen die grootheden in waarde veranderen, 

 maar in die nieuwe omgeving zijn de grootheden weer constante 

 waarden. Zoo zal de bladlengte van een bepaalden boom een zekere 

 frequentiecurve te zien geven, waarvan men niet verwacht, dat zij 

 van vorm verandert, zoolang de omgeving en de groeivoorwaarden 

 van den boom niet veranderen. Rijke bemesting echter kan op de 

 bladlengte zoodanig inwerken, dat niet alleen het variatiegebied en 

 de gemiddelde lengte verschoven worden in vergelijking met niet 

 bemeste boomen, maar ook de nieuwe standaardafwijking van de 

 oude verschilt. Maar zoolang de nieuwe omstandigheden zich onge- 

 wijzigd handhaven, blijven ook die nieuwe waarden constant. In de 

 practijk van het proef veld wezen zal de grootte van de variabiliteit 

 naar verhouding meer invloed hebben op de middelbare fout van 

 het gemiddelde dan het aantal varianten, omdat dit laatste uit 

 economische en practische overwegingen beperkt moet blijven en 

 men dus in het algemeen niet boven een betrekkelijk gering aantal 

 waarnemingen zal gaan. Dan kan dus alleen nog een vermindering 

 van de standaardafwijking vergrooting van de betrouwbaarheid van 

 het gemiddelde te weeg brengen en men dient dus alle factoren te 

 kennen, die vermindering van de variabiliteit vermogen te veroor- 

 zaken, teneinde die vermindering door een geschikte wijziging der 

 omstandigheden zoo mogelijk ook werkelijk te bereiken. 



Hoe heeft men zich nu die gemiddelde variabiliteit van een 

 groep van proefvelden voor te stellen en in welke verhouding staat 

 de gemiddelde standaardaf wijking, die slechts uit benaderde waar- 

 den berekend kan worden, tot de gemiddelde standaardafwijking, 



