517 



schillende combinaties van telkens 10 vakken weergegeven. De 50 

 combinaties zijn weer in 5 groepen van 10 gevallen, A tot E, ge- 

 splitst ; alle combinaties onder eenzelfde letter zijn op overeenkom- 

 stige wijze verkregen. Zoo stellen de nummers onder A 10 recht- 

 hoekige vakblokken voor, waarin men zich de gezamenlijke 100 

 vakken in zekere volgorde verdeeld kan denken. In B zijn de com- 

 binaties verkregen door de vakken bij tienen in een bepaalde volg- 

 orde met overspringing van telkens een vak samen te voegen, 

 zoodanig, dat alle vakken slechts eenmaal voorkomen. Onder C zijn 10 

 vakken eener combinatie door loting uit de gezamenlijke 100 vakken 

 aangewezen, zonder herhaling echter van eenzelfde vak in dezelfde 

 combinatie, maar met mogelijke herhaling van eenzelfde vak in meer 

 combinaties. Onder D zijn de 10 vakken eener combinatie door het lot 

 verkregen uit 10 opklimmende grootteklassen, uit elke klasse één, 

 zoodanig echter, dat alle 100 vakken gebruikt werden. In E bestaan 

 de combinaties uit één vak breede strooken van 10 vakken en zijn 

 eveneens alle 100 vakken in de combinatie opgenomen. 



In elk der 50 combinaties komen dus steeds 10 onderscheidene 

 vakken voor, maar in A, B, D en E zijn alle 100 in de 10 combina- 

 ties opgenomen, wat bij C niet het geval is. Daaruit volgt, dat in 

 de 4 eerstgenoemde M^, Mg, Mq en Mg in de 3e kolom met M^oq 

 voor riet en M^, Mg. M[) en Mg in de 7e kolom met M^qq voor sui- 

 ker moeten overeenstemmen volgens de formules, in het begin van 

 dit hoofdstuk gegeven. De afwijking van M^ (1485, resp. 169) wordt 

 veroorzaakt door het niet voorkomen van alle 100 vakken in de 

 10 C- combinaties. 



Ondanks de groote schommelingen in de kolommen 4 en 8 

 voor er bij riet en suiker ziet men het eindgemiddelde dier kolom- 

 men zeer dicht tot de overeenkomstige waarden voor 100 vakken 

 naderen (riet) of er zelfs mee samenvallen (suiker). Zelfs de ge- 

 middelden voor (T van telkens 10 overeenkomstige combinaties in 

 kolom 5 en 9 wijken in verhouding tot de cijfers van kolom 4 en 

 8 weinig van o-.^qq af. ^) 



1) Wanneer zooals in de groepen A, B, D en E het rekenkundig gemiddelde 

 van alle waarnemingen bekend i.s en tevens iedere waarneming maar eenmaal 

 voorkomt, kan men Cjoy uit de O" 's der monsters, hier dus de ""lo's, zuiver be- 

 rekenen. We behoeven de betreffende formule hier niet aan te halen, omdat voor 

 de toepassing (M-van het rekenkundig gemiddelde van alle waarnemingen bekend 

 moet zijn en we juist het gedrag van (J" wenschen te kennen in gevallen, dat er 

 slechts een heel beperkt aantal waarnemingen uit het groote aantal mogelijke 

 waarnemingen gegeven is en het „ware" gemiddelde dus niet bert^kend kan worden. 



