527 



objecten iets geringer is dan bij 3 objecten. Maar daar staat tegen- 

 over, dat 4 objecten wederom iets lagere cijfers te zien geven dan 

 3 objecten, zoodat de stijging volgens deze gegevens niet aanhoudt. 

 Bovendien zitten in de rij van 3 X 10 vakken de bijzonder hooge ge- 

 middelden van 201 voor riet en van 19 voor suiker voor 24 waarne- 

 mingen, welke niet anders dan toevallig kunnen zijn. Zonder deze 24 

 waarnemingen bijv. zou het gemiddelde voor riet van de rij 3X10 

 terugvallen op 112 voor 366 waarnemingen en dus gelijk worden 

 aan dat van 2X^0. Ook in de rij van 3X^2 komen voor het 

 groote aantal waarnemingen, waaruit zij berekend zijn, ongewoon 

 hooge gemiddelden voor, n.1. 161 voor riet en 19 voor suiker, beide 

 uit 105 waarnemingen '). 



Afgezien van zulke toevallige afwijkingen laten de gegevens dus 

 wel de gevolgtrekking toe, dat er door .verandering in de grootte 

 van het proefvak, wanneer daarbij de thans meest voorkomende 

 groottegrenzen noch naar beneden, noch naar boven overschreden 

 worden, geen grootere gemiddelde nauwkeurigheid te bereiken valt. 

 Welke de meest voorkomende grootte der proefvakken is, leert ons 

 tabel 12. De oppervlakte wisselt in hoofdzaak 0,02 en 0,06 bouw 

 met een voorkeur voor een grootte van 0,03 — 0,04 bouw. 



Wat het aantal objecten per proef betreft, laat tabel 12 even- 

 eens zien, dat proeven met 3 objecten verreweg het talrijkst voor- 

 komen, daarna die met 2, dan die met 4 en ten slotte die met meer 

 dan 4 objecten. Percentsgewijze is de verhouding ongeveer als volgt: 

 29% (2 obj.), 60% (3 obj.), 8% (4 obj ) en 3% (5 en 6 obj.). Indien 

 wij ons dus in onze conclusie tot de proeven met 10 en 12 contro- 

 levakken en met 2, 3 en 4 objecten beperken, blijkt uit de gegevens, 

 dat het voor de wiskundige nauwkeurigheid van de proef vrijwel 

 onverschillig is, of men er 2, 3 of 4 objecten in opneemt. Wij 

 kunnen hieraan toevoegen, dat dezelfde uitkomst eveneens met be- 

 hulp van geheel andere gegevens, n. 1. uit de vergelijking van 

 proeven met gelijkwaardige objecten, verkregen werd. 



Wanneer desniettemin het plaatsen van meer dan 2 of 3 objec- 

 ten in één proef zooveel mogelijk door het Proefstation ontraden, 

 wordt, geschiedt dat vooreerst op grond daarvan, dat bij vermeer- 

 dering van het aantal objecten vaak de neiging bestaat om het 

 aantal controlevakken per object te verminderen, bijv. door het 



1) Sinds de bewerking van het materiaal voor dit hoofdstuk kwam de grootte van 

 de standaardafwijking als specifieke eigenschap dei rietvariëteiten aan het licht 

 (verg. Hoofdst. IV); in de tabellen 11, 12 en 13 zijn de cijfers van allerhande varië- 

 teiten door elkaar afkomstig. 



