531 



om in staat te zijn den invloed ervan op de resultaten naar behoo- 

 ren te kunnen beoordeelen en een algemeenen indruk te hebben 

 van de fout, die men door het verwaarloozen van dezen factor zou 

 kunnen maken. Wij moeten hierbij onderscheiden tusschen relatieve 

 en absolute afwijkingen (of fouten), waarover dus eerst nog een 

 enkel woord. 



Het is een vrij algemeene gewoonte om als maatstaf van 

 beoordeeling niet de absolute afwijking of fout, maar een met be- 

 hulp daarvan afgeleide relatieve grootheid te gebruiken. Zoo wordt 

 van de standaardafwijking de variatiecoëff icient afgeleid, die men 

 verkrijgt door de standaardafwijking in de gemiddelde opbrengst 

 uit te drukken, waarbij men bovendien dit quotiënt tot procenten 

 omrekent, zoodat dus de variatiecoëfficient de waarde van de 

 standaardafwijking «7 in procenten van het bijbehoorende (rekenkun- 

 dig) gemiddelde aangeeft (zie tabel 1). Hetzelfde kan men doen met 

 de fout van het gemiddelde, welke herleide waarde echter geen af- 

 zonderlijken naam heeft. In de proefveldverslagen van ons Proef- 

 station vindt men zoo naast de standaardfout van het gemiddelde 

 in absolute maat de relatieve standaardfout in % opgegeven. 



Een nadeel van het gebruik van percentages in plaats van de 

 relatieve fouten in haar oorspronkelijken vorm is, dat zij ons de 

 werkelijke waarde van de grootheden (fout en gemiddelde), waarvan 

 zij de verhouding uitdrukken, niet doen kennen, terwijl die kennis 

 in sommige gevallen niet geheel onontbeerlijk is. Verderop in dit 

 hoofdstuk zal zoo'n geval ter sprake komen. 



Rekening houdende met het gebruik zoowel van absolute als 

 van relatieve fouten bij het proefveldonderzoek zullen we beide 

 soorten van fouten op haar gedrag met betrekking tot de grootte 

 van de opbrengst onderzoeken. 



Bij een voorloopig onderzoek naar de zoo juist genoemde be- 

 trekking kwamen er in het verloop der cijfers, die op een groot, 

 aan soorten sterk gemengd materiaal betrekking hadden, eigenaar- 

 digheden voor den dag, die blijkbaar niet op toeval berustten, maar 

 het gevolg moesten zijn van bepaalde oorzaken. 



Beschouwt men namelijk de cijfers voor <t en -7= in de tabellen 



13 en 14 nader, dan vallen twee verschijnselen in het oog: Ie dat 



a 

 de gemiddelde standaardafwijking (en dus ook —=) in het algemeen 



in waarde stijgt, wanneer men de rijen van links naar rechts 



