532 



volgt, en 2e dat er bovendien in dat verloop een duidelijke sprong 

 is waar te nemen, die bij riet tusschen 1700 en 1800 pik. en bij 

 suiker tusschen 150 en 160 pikol ligt. Voor de suikergetallen lette 

 men hierbij vooral op de onderste rij, waar het ondanks de betrek- 

 kelijk geringe onderlinge verschillen toch duidelijk is, dat de gemid- 

 delden voor ö- van 150 pik. af naar links om 15 schommelen en 

 nergens de waarde 16 bereiken, terwijl van 160 pikol af naar rechts 

 toe geen enkele waarde onder 16 aangetroffen wordt. Ook in de 

 middelste rij komt hetzelfde verschijnsel nog zeer goed uit; de ge- 

 middelden voor dezelfde kolommen zijn daar iets hooger dan in de 

 onderste rij. In de bovenste rij treedt het verschijnsel niet zoo scherp 

 aan den dag wegens het geringere aantal waarnemingen Het ver- 

 dient opmerking, dat minstens ongeveer 50 waarnemingen noodig 

 bleken te zijn om vrij betrouwbare gemiddelden te vinden; ter be- 

 oordeeling van de betrouwbaarheid is het aantal waarnemingen, 

 waaruit elk gemiddelde berekend is. in de tabel mede opgenomen 

 De waarden van o- in de onderste rij van tabel 14 in de buurt van 

 de scheidingslijn tusschen 150 en 160 pik. verdienen dus voldoend 

 vertrouwen. De omstandigheid, dat een geringer aantal waarne- 

 mingen dan ongeveer 50 het gemiddelde minder betrouwbaar doet 

 worden, des te minder natuurlijk, naarmate het aantal waarne- 

 mingen daalt, neemt niet weg, dat ten eerste een gemiddelde uit 

 weinig waarnemingen toch toevallig vrij juist kan zijn en ten tweede, 

 dat het in het algemeen geen zuiver toeval kan zijn, dat in het 

 linksche einde der rijende gemiddelden doorgaans lager zijn dan in 

 het meest rechtsche gedeelte. We zullen ons bij de verdere be- 

 spreking moeten bepalen tot die kolommen, waarvan de waarden 

 van 7 uit hoofde van het aantal waarnemingen voldoend vertrou- 

 wen verdienen, en dus de kolommen met de zeer hooge en de zeer 

 lage producties verder laten rusten. Wegens de onmogelijkheid om 

 ook bij een veel uitgebreider materiaal het aantal waarnemingen 

 in deze uiterste kolommen op behoorlijk peil te brengen laten we 

 het daarom bij de bovengegeven aanwijzing, dat de cijfers in de 

 meeste linksche en rechtsche kolommen, waar het aantal waarne- 

 mingen onder de 50 blijft, goed passen bij het verloop van de 

 reeks der <r-waarden in het middengedeelte van de rijen, in zoover 

 als daarin, zij het ook in zwakken graad, een stijging in de 

 cr-waarden naar rechts tot uiting komt. We zullen ons dus bepalen 

 tot de beschouwing van het betrouwbare gedeelte in de reeks der 

 o--waarden. 



