537 



gemiddeld een hoogere relatieve standaardafwijking dan die met 

 hoogere opbrengst. 



Men kan nu de gemiddelde standaardafwijking van een bepaalde 

 opbrengstgroep weer tot maatstaf nemen voor de beoordeeling van 

 de betrekkelijke grootte van een willekeurige standaardafwijking 

 uit die groep en men komt dan tot deze gevolgtrekking : bij lage 

 opbrengsten heeft men een eenigszins anderen maatstaf aan te 

 leggen dan bij hooge. Bij opbrengsten van bijv. 800 pikol riet mag 

 men in doorsnee een ongeveer dubbel zoo groote relatieve fout ver- 

 wachten als bij opbrengsten van 1600 pikol riet dierzelfde soort. 

 Daarom mogen we bij eenzelfde soort met een fout van ongeveer 

 a % bij ^en gemiddelde van 800 pikol riet even tevreden zijn, wat 

 de nauwkeurigheid van waarneming betreft, als met een fout van 

 ongeveer 1/2 a % bij 1600 pikol liet. Gelijke opmerking geldt voor 

 suiker. De natuur werkt nu eenmaal zoo, — tenminste bij het suiker- 

 riet — dat men onder betere levensvoorwaarden van het gewas ge- 

 middeld een gelijkmatiger stand verwachten mag dan onder minder 

 gunstige omstandigheden, en dit verschijnsel vindt zijn uitdrukking 

 in de vermindering van de relatieve fout bij toenemende opbrengst. 

 Men heeft daarom bij de beoordeeling van de uitkomst der proeven 

 met dit ervaringsresultaat rekening te houden. Wanneer men dus de 

 fout van het gemiddelde in % opgeeft, dient men tevens te weten, 

 van welke grootte-orde de opbrengst was om die fout op haar juiste 

 waarde te schatten. Van dat standpunt beschouwd is de percent- 

 fout bij onze proefveldresultaten van mindere waarde dan de abso- 

 lute fout, omdat we bij de eerste het bijbehoorende gemiddelde 

 feitelijk ook dienen te kennen, bij de laatste echter niet. 



De omstandigheid, dat de grootte van de standaardafwijking 

 bovendien nog een soorteigenschap is, zoodat men den invloed daar- 

 van bij de beoordeeling van elk resultaat feitelijk ook nog in rekening 

 brengen moet, geldt zoowel voor de absolute als voor de relatieve 

 fout. Maar die invloed is in beide gevallen gewoonlijk van weinig 

 belang, omdat voor de meeste soorten de verschillen in d;tt opzicht 

 slechts gering zijn, en hij kan daarom in het algemeen eerder ver- 

 waarloosd worden dan de invloed, uitgaande van de betrekking 

 tusschen opbrengst en fout. 



Het belang van de kennis der betrekking tusschen opbrengst 

 en fout kunnen we nog aan een ander voorbeeld duidelijk maken. 

 GEEfiTS ') heeft van de percentagefouten voor riet en suiker de 



i) iiEERT>. Over (i-^ beoordeeling van pioetveldresultaten. Archief voor de Sui- 

 kerindustrie in Ned.-Indié. Dl. 22, blz. 911, 1914. 



