538 



frequentiekroramen bepaald en bevond deze asymmetrisch te zijn. 

 De beide curven loopen naar rechts, d. i. naar de hooge percenta- 

 ges, verder door dan naar Unks. In de bespreking zegt hij omtrent 

 die asymmetrie : „Bij de proeven, waarvoor de fout aldus berekend 

 werd, was het aantal controlevakken zeer verschillend, soms te klein; 

 er traden vaak storende invloeden op; dit verklaart, dat beide curven 

 zoo ver naar rechts doorloopen". Op die afwijking der curven naar 

 rechts hoopte hij nader terug te komen, hetgeen blijkbaar niet ge- 

 schied is. Het blijkt nu heel goed mogelijk, dat een van de storende 

 invloeden te vinden is in de betrekking van afhankelijkheid, die 

 tusschen opbrengst en fout bestaat. Het hangt immers, wanneer we 

 de grootte van de fout als soorteigenschap buiten rekening laten, 

 o.a. van de verhouding der aantallen waarnemingen in de verschil- 

 lende opbrengstklassen af, welke de frequenties der relatieve fouten 

 zullen zijn. Bij symmetrische verdeeling der opbrengsten rondom 

 het gemeenschappelijk gemiddelde zal bij voldoend aantal waarne- 

 mingen de verdeeling der relatieve fouten eveneens symmetrisch 

 moeten zijn, omdat de grootte van de relatieve fout vrijwel omge- 

 keerd evenredig is met de opbrengst. Naarmate de opbrengstcurve 

 scheever wordt door het overwegen van het aantal groote of kleine 

 opbrengsten, zal ook de curve der relatieve fouten onsymmetrisch 

 uitvallen, maar in tegengestelde richting. Want door een teveel aan 

 hooge opbrengsten wordt het aantal waarnemingen met kleine rela- 

 tieve fouten te groot, terwijl door een teveel aan lage opbrengsten 

 de frequenties der groote relatieve fouten naar verhouding te sterk 

 zullen toenemen. 



Ten slotte zullen we nog de vraag bespreken, hoe andere ge- 

 wassen dan riet zich verhouden ten aanzien van de beide in dit 

 hoofdstuk besproken punten. Het aantal gevallen, dat deze betrek- 

 kingen in de betreffende literatuur ter sprake komen, is gering, 

 omdat in de meeste gevallen het cijfermateriaal te beperkt is om 

 liet behoorlijk te kunnen ontleden ten aanzien van de vraag, waar 

 het hier om gaat. 



Om vooreerst bij andere Indische cultuurgewassen te blijven, zoo 

 heeft Van Rossem i) voor rijst aangetoond, dat bij proefvelden de 

 middelbare fout der enkele waarneming (= standaardafwijking) 

 onafhankelijk van de gemiddelde opbrengst per bouw is. Scheiding 

 naar variëteiten heeft bij dit materiaal niet plaats gehad. 



1) Van Rossem. De nauwkeurighif'd van bemestingspropven bij rijst. Mededee- 

 linjren Alg. Proefstation voor den Landbouw. No. 4. 1920. 



