530 



Bishop, Grantham en Knapp i) merkten bij proefblokken in 

 rubberaanplaiitingen van Hevea op, dat de percentage fout aangroeide 

 bij vermindering van de opbrengst. 



Van andere onderzoekers, die zich met dit vraagstuk bezigge- 

 houden hebben, dient vooral Mitscherlich genoemd te worden. Een 

 van zijn laatste uitingen aangaande dit punt luidt : 2) „Da die Ver- 

 suchsfehler in Prozenten der gemessenen Grosse, d. h. des jeweili- 

 gen Ertrages, ferner geringer zu werden pflegen, je grösser die 

 gemessene Grosse ist, so empfiehlt es sich", enz. Terecht heeft hij 

 zich herhaaldelijk tegen toepassing van „gewichten" bij vergelijken- 

 de proeven van soorten en variëteiten gekant, wanneer daarbij 

 geen rekening gehouden werd met de mogelijkheid van het bestaan 

 van een min of meer vaste betrekking tusschen opbrengstgroolte 

 en fout 3) 



Oktken ^) bestudeerde bij verschillende rassen van voeder- en 

 suikerbieten de variabiliteit van gewicht en van suikergehalte van 

 de afzonderlijke bieten en bevond, dat beide eigenschappen varieer- 

 den naar soort en ras, zonder dat het mogelijk was vaste regels 

 aan te geven omtrent het verband, dat tusschen knolgewicht of 

 suikergehalte en de variabiliteit daarvan bestond. 



Deze uitkomst is dus tot op zekere hoogte te vergelijken met 

 wat wij voor de betrekking tusschen oogst en variabiliteit in stand 

 bij het suikerriet vonden, n.1. dat geen vaste verhouding bestaat 

 tusschen het productie vermogen eener soort en de variabiliteit 

 in stand. 



Dat de oogst eener zelfde rietsoort op het eene veld zooveel 

 ruimer uitvalt dan op het andere, is in de allereerste plaats aan 

 het verschil in voortbrengingsvermogen van den bodem, dus aan 

 den invloed van de voeding, toe te schrijven. Bij het suikerriet 

 zagen we den omvang van de variabiliteit eener bepaalde soort bij 

 oogstvermeerdering niet veranderen. Mej. T. Tammes •'•) nu stelde 

 een opzettelijk onderzoek in naar den invloed van de voeding op de 



1) Bishop, Gr\ntha.m ea Knapp. Probable error in field experiinentation with 

 Hevea. Archief v/d. Rubbercultuur. Dl. I. 1917. 



2) E. A. MiTSCHERLiCH. Ein Beitrag zur Technik des Sortenanbauversuclies. 

 Laudw. Jahrbücher. Dl. 57. 1922. 



3) Zie bijv. zijn artikel in Landw. .lahrbücher Dl. 46, blz. 761, 1914: „Zur Ver- 

 arbeitung der Einteergebnis.se von Massenanbauversuchen". 



■1) ÜETKEN. ,, Studiën über die Variations- und Correlation-sverhaltnisse von Ge- 

 wicht und Zuckergelialte bei Beta-Rüben, insbesondere bei der Zuckerrübe". Landw. 

 Jahrbücher. Dl. 49, 1910, blz. 1. 



3) T. T.\MMEs. Over den invloed van de voeding op de fluotueerende variabiliteit 

 bij eenige planten. Verslagen Kon. Akad. VVetensch. Amsterdam, 1904. 



