Samenvatting. 



De beteekenis van de standaardaf wijking als maat voor de 

 variabiliteit van een op de op Java gebruikelijke wijze ingedeeld 

 proefveld wordt uiteengezet. Met voorbeelden wordt toegelicht, dat 

 de standaardafwijking bij representatieve (dus groote) monsters van 

 een groep waarnemingen onafhankelijk is van Jiet aantal waarne- 

 mingen. Er wordt nagegaan, hoe het gemiddelde en de standaard- 

 afwijking van kleine, niet of onvoldoend representatieve monsters 

 uit een groep waarnemingen zich verhouden tot dezelfde grootheden 

 uit een zeer groot aantal waarnemingen dierzelfde groep. In verband 

 daarmee wordt aangegeven, hoe uit de standaardafwijkingen van de 

 proefvelden de gemiddelde standaardafwijking voor de suikerriet- 

 cultuur op Java benaderd kan worden. 



Voor de gemiddelde standaardafwijldng bij proefvelden der 

 rietcultuur op Java werd gevonden ± 130 pikol per bouw voor riet 

 en ± 15,5 pikol per bouw voor suiker ; de gemiddelde middelbare 

 fout van het gemiddelde wordt hieruit afgeleid door te deelen door 

 den vierkantswortel uit het aantal controlevakken van één object 

 in een proef. 



Een invloed van het aantal vakken per object op ile ijemiddelde 

 standaardafwijking van een groot aantal proeven kon niet vastge- 

 steld worden ; bij het gebruik van minder vakken neemt de kans 

 op groote uitslagen ter weerszijde van dat gemiddelde evenwel toe 

 zoodat de gebruikelijke 10- a 12- voudige herhaling der proefvak- 

 ken gewenscht blijft. 



Rij veldproeven met 2 tot 4 objecten, elk van 10 of 12 vakken 

 en met een oppervlakte van 'Yiooo tot ''Vkxk) bouw per vak. bleek 

 de waarde van de gemiddelde standaardafwijking onafhankelijk te 

 zijn van de grootte per vak of van het aantal objecten, dus van het 

 totaal oppervlak van het proefveld. 



De gemiddelde standaardafwijking is voor verschillende riet- 

 soorten onder dezelfde omstandigheden ongelijk. 



De gemiddelde absolute standaardafwijking bleek bij EK 28 met 

 uitzondering voor de zeer hooge en de zeer lage producties van riet 

 en suiker in hooge mate onafhankelijk van de productie te zijn. De 

 relatieve standaardafwijking (variatiecoëfficient) kan daarom voor 

 de meer middelmatige producties als omgekeerd evenredig met de 

 opbrengst gesteld worden. 



