- 4 — 



tot dusver voar Java nog niet genomen. De oudste mededeeling over het 

 optreden van kanker op Java is van Kamerling en Zehntner 1). In het 

 voorloopig overzicht van de ziekten en plagen, die in de cacao op Java 

 voorkomen, gepubliceerd in „De Indische Natuur" van het jaar 1900. noemen 

 zij onder „ziekten, waarvan de oorzaak nog niet nauwkeurig bekend is", 

 de „schorsziekte", waarvan zij deze beschrijving geven: „De schorsziekte 

 „uit zich door het inrotten van de schors van den stam en de dikke 

 „takken van oude boomen. Van buiten is van dit rottingsproces betrek- 

 „kclijk weinig te zien, het aangetaste deel kleurt zich wat donkerder en 

 „wordt in latere stadiën der ziekte vochtig; snijdt men de schors opper- 

 „vlakkig af. dan is de snijvlakte bij de aangetaste plekken roodachtig tol 

 „bruin of paars, in tegenstelling van de geelachtig witte kleur van de 

 „gezonde snijvlakte. De grens van de aangetaste plekken is vrij scherp". 



Zonder twijfel wordt hiermede de kanker bedoeld 



Wat betreft het voorkomen op de cacaoondernemingen merken de 

 schrijvers op, dat „de ziekte soms veel kwaad doet, vooral in oude aan- 

 plantingen, maar weinig besmettelijk schijnt te zijn". 



Zimmermann 2) vermeldt de cacaokanker in een overzicht der ziekten 

 van de cacao, zonder mededeeling van verdere bijzonderheden. In 1904 

 heeft Zehntner weder eenige mededeelingen over den kanker gepubliceerd 3). 

 Op enkele ondernemingen m Kendal en Pekalongan had de kanker zich 

 sedert 1902 ondanks minutieus uitsnijden sterk uitgebreid. Op andere 

 ondernemingen daarentegen was de ziekte tot staan of zelfs tot achteruit- 

 gang gebracht, zonder dat Zehntner voor deze verschillen een alleszins 

 bevredigende verklaring wist te geven. 



Op grond van deze berichten mag aangenomen worden, dat de 

 cacaokanker voor het einde der negentiger jaren op Java geen schade 

 van beteekcnis heeft aangericht. Volkomen hiermede in overeenstemming 

 zijn de inlichtingen van de oudere cacaoplanters, dat eerst omstreeks dien 

 tijd de cacaokanker op hunne ondernemingen is opgetreden. 



1) 32. Kamerling en Zchnlner, 1900. 



2) 53. Zimmermann, 1901. 



3) 52. Zehntner, 1904. 



