Neemt men in aniuncrkiiig, dat de allereerste cacaoaanplanliiig op 

 Java in 1884 op Tlogo werd aangelegd, dan blijkt dus, dat de kanker 

 zich eerst vertoond heeft, toen de oudste Cacaotuinen een leeftijd van 

 8—15 jaar bereikt hadden. 



Interessant zijn in dit verband de mededeelingen in het bovenge- 

 genoeiiide artikel van Kamerling en Zehntner over de vroegere cacaokultuur 

 in de Minahassa (ontleend aan het Natuurkundig Tijdschrift voor Neder- 

 landsch Iiidië, XX, 1860), die na een betrekkelijk korte periode van bloei 

 te gronde ging tengevolge van allerlei ziekten, waaronder ook genoemd 

 wordt ,, verrotting of vermolming van gedeelten van den stam, der takken 

 of der wortels". Het ligt voor de hand hierbij aan kanker te denken, 

 waarbij dan ook weer het optreden van den kanker eerst plaats had, toen 

 de cacaoaanplantingen een zekeren leeftijd bereikt hadden. 



Door de Afdeeling voor Plantenziekten van het Departement van Land- 

 bouw werd in Februari 1912 eene enquête ingesteld ingesteld naar het huidige 

 voorkomen van den kanker op de verschillende cacaoondernemingen. 

 Hierop werden 61 antwoorden ontvangen, terwijl 106 circulaires onbe- 

 antwoord bleven. 



Van de 61 ondernemingen, die de circulaire beantwoordden, hadden 

 28 hun cacao-aanplant reeds afgeschreven, ten deele wegens de vele 

 ziekten en plagen, waaraan de cacao onderhevig is. 



De overige 33 antwoorden vertegenwoordigden 10.400 bouws cacao- 

 aanplant in Midden- en Oost-Java. Hiervan kwam op 12 ondernemingen 

 met 3200 bouws aanplant geen kanker voor; op 13 andere ondernemingen 

 met 5100 bouws aanplant kwam sporadisch kanker voor, d.w.z. de sterfte 

 bedroeg niet meer dan enkele boomen per bouw per jaar, terwijl van 8 

 ondernemingen met 2100 bouws aanplant bericht ontvangen werd, dat zij 

 veel of zeer veel van kanker te lijden hadden. Aan de laatste groep kan 

 op grond van mondelinge mededeelingen nog 1 onderneming met ongeveer 

 400 bouws aanplant toegevoegd worden. 



Hieruit blijkt al dadelijk, dat de cacaokanker op Java niet die ver- 

 woestingen aanricht als op Ceylon of in Trinidad het geval geweest is. 



Drie van de 9 ondernemingen, die zwaar van kanker te lijden hebben, 

 zijn aan elkander grenzende perceelen in het Pekalongansche, drie andere 



