- 16 - 



voor de cultuur van Phytophthora niet deugde. Beter leende zich hiertoe 

 een bodem bestaande uit geko<ilcte rijst d deel rijst met 3 deelen water 

 gesteriliseerd in den autoclaaf'. 



Toen voor het isoleeren van den kankerparasiet deze bodem gebruikt 

 werd, was het resultaat niet, zooals bij den agarbodem. dat steeds Fusarium 

 te voorschijn trad. doch somtijds Phmphthora in reinkultuur, somtijds 

 Phytophthora en Fusarium, en somtijds Fusarium in reinkultuur. Het eerste 

 van deze 3 gevallen bleek voor te komen wanneer het stukje bast, waar 

 uit de isolatie plaats vond, werd uitgesneden uit den uitersten rand van 

 een virulente en niet al te oude kankerplek. 



Fusarium daarent^en vertoonde zich, hetzij met Phuophthora, hetzij 

 alleen, wanneer de isolatie plaats vond uit een stukje, een cM of verder 

 van den rand af gelegen. In eenigszins oude kankeraantastingen, waarbij 

 dus de zieke plek zich niet meer uitbreidt, bleek de Fusarium reeds tot 

 den rand van het zieke weefsel doorgedrongen. 



Niet alleen bq de spontaan in den aanplant optredende kankerplekken 

 bleek deze opeenvolging van Ph)tophthora en Fusarium, ook bij de 

 kunstnutige infecties kwam de Fusarium te voorschqn, wanneer drie weken 

 na de infectie stukjes bast uit het midden der zieke plek voor de isolatie 

 gebruikt werden. 



Dat bij de eerste isolatieproeven en ook bij proeven van vroegere 

 onderzoekers Fusarium in reinkultuur voor den dag kwam en in dit op- 

 zicht den indruk maakte de kankerparasiet te zijn, ligt dus aan twee om- 

 standigheden: 



lo. Fusarium volgt in de kankerplekken Ph)'tophthora op den voet : 



2o. de groei van Fusarium is op de meest gebruikelijke voedings- 

 bodems een veel snellere dan die van Ph>lophthora. 



4. Rol van Phytophthora en Fusarium bij den Cacao-kanker. 



Ph)tophthora en Fusarium komen beiden in door kanker aangetasten 

 Cacaobast voor; de vraag rijst, welke rol de Fusarium speelt, zoo toch 

 de Ph)'tophthora alleen als de ziekteverwekker beschouwd moet worden. 



Het optreden van niet-parasitaire saprophtj'ische schimmels in 

 zieke of gedoode plantendeelen is een algemeen verschijnsel. De grens 



