Ziekteverloop. Het verloop van den stamkanker bij Hevea 

 hebben wij ons als volgt voor te stellen. 



Is de kankerschimmel in den bast binnengedrongen, dan 

 veroorzaakt hij daar een roode, natte, zieke plek, die echter 

 eerst na afschaven van de kurklaag zichtbaar wordt (Plaat I en H). 

 Twee gevallen zijn nu mogelijk: of de aantasting is zeer hevig, 

 de schimmel dringt snel door tot het cambium, de zieke plek 

 breidt zich snel uit, en een grooter of kleiner stuk van den bast 

 sterft tot op het hout toe af en wordt eenige maanden later 

 afgestooten, waarbij het hout bloot komt te liggen. In zeer 

 ernstige gevallen sterft zelfs de geheele boom. 



Bij minder ernstig verloopende ziektegevallen dringt de 

 schimmel niet door tot het cambium, maar doodt alleen de 

 buitenste schorslagen, die dus later bruin en verdroogd worden 

 afgestooten. Ware het hiermede uit, dan zouden deze aantas- 

 tingen vrij onschadelijk zijn. Dit is echter niet het geval. Van 

 uit de eigenlijke kankerplek, die meestal aan den rand van de 

 tapsnede gevonden wordt, verbreidt zich in de binnenste lagen 

 van den bast een bruine verkleuring, soms over een uitgestrekt- 

 heid van ettelijke decimeters (Plaat II). Vermoedelijk is het niet 

 de schimmel zelf, die hierin doordringt, maar door de schimmel 

 afgescheiden giftige stoffen. In het gebied van deze bruine ver- 

 kleuring is de bast volkomen droog en geeft geen latex. 



Deze bruine verkleuring kan zeer lang stand houden, zelfs 

 lang nadat van de eigenlijke kankerplek niets meer te vinden is. 

 Of vanzelf genezing of afstooting van dezen verkleurden bast kan 

 optreden, is thans nog niet uit te maken. Wel staat het vast, 

 dat in tal van gevallen, mogelijk zelfs' in alle gevallen, in deze 

 verkleurde bast houtwoekeringen optreden (Plaat III en V). 



Onderzoekt men het eerste optreden van deze woekeringen 

 mikroskopisch, dan blijkt het, dat om de bruine, doode cellen 

 de omgevende levende bastcellen zich gaan deelen en een secundair 

 cambium vormen, dat de bruine cellen geheel omgeeft (Plaat VI). 

 Dit secundaire cambium (dat dus in den bast is gelegen buiten 

 het eigenlijke primaire cambium) voimt om de bruine cellen als 

 centrum hout, zoodat houtmassa's ontstaan, die met het bloote 

 oog bezien van binnen altijd fijne, bruine stippen of streepen 

 vertoonen, de doode cellen, die tot de houtvorming aanleiding 

 gegeven hebben (Plaat V boven). 



