dieren, die door s]>eciale voeding ^eslachtsrijp zijn geworden) maar 

 ook deze zijn bij den Heveatermiet onbekend. 



In de nesten bevindt zich dan ook geen koninginnecel, ik he!' 

 die althans nog niet aangetroffen. Alle nesten die ik zag waren 

 opgebouwd uit klei. bekleed met een uiterst dun laagje kartonachtige 

 stof, door de termieten waarschijnlijk uit hout gevormd (zie Plaat II 

 fig. 2). De buitenste laag is harder en veel minder door gangen 

 doorbroken dan het middengedeelte. Deze nesten vindt men veelal 

 onder boomen of aan den rand van gooten, soms ook binnen in 

 het hout. 



In de nabijheid treft men gewoonlijk deschimmeltuinen van 

 deze soort aan. Dit zijn kleine holten in den bodem, waarbinnen 

 sponsachtige massa's van fijne korrelige structuur (zie Plaat II 

 tig. 1) los liggen; hierop worden schimmels gekweekt, waarmee 

 het jonge broed zich voedt. 



Deze schimmeltuinen staan met het nest in verbinding door 

 middel van platte gangen, welke ongeveer 2 cM. breed en 2 tot 

 3 mM. hoog zijn. Dergelijke gangen gaan ook van het nest uit 

 naar de boomen die aangetast worden. Behalve deze lage gangen 

 is er dikwijls ook een hoofdgang die veel grooter is. De ver- 

 bindingsgangen liggen niet overal even diep, dit hangt af van 

 den stand van het grondwater. Op vochtige lage gronden vindt 

 men ze gewoonlijk een voet diep in den bodem, op droog heuvel- 

 achtig terrein worden ze tot 80 cM. diep aangelegd. Op vochtige 

 gronden is ook het aantal Hevea-termieten veel grooter. Bereikt 

 nu een gang een wortel van een Hevea, dan wordt deze meestal 

 gevolgd en vreten de termieten zich in het hout een weg, zoodat 

 zij het inwendige van den boom bereiken, zonder dat van buiten 

 daarvan iets gemerkt wordt. De gangen in het hout zijn eveneens 

 Ijreed en plat. 



Is de vochtigheid van de lucht groot genoeg, dan bekleeden 

 de termieten den stam ook wel aan de buitenzijde met klei; 

 zij bouwen dan zelden lange smalle overdekte gaanderijen zooals 

 andere soorten, maar omgeven den geheelen stam rondom met 

 een kleimantel, die tot twee Meter hoog kan zijn. Niet zelden 

 dringen zij dan ook van de buitenkant af eerst in de bast en 

 vervolgens in het hout door; bij ka|»okboomen vond ik dit zelfs 

 als regel. Bij Hevea zijn de arbeiders binnenin gewoonlijk veel 

 verder doorgedrongen dan aan de Ituitenzijde, meestal blijft de 



