- 3 - 



„deelen van een blad zich verschillend Het wortelstelsel 



„van zieke planten vertoont geen bijzondere eigenaardigheden". 



De oorzaak der ziekte wist Ziramermann in 1907 nog niet 

 mede te deelen; dierlijke noch plantaardige organismen werden 

 gevonden, die aansprakelijk gesteld konden worden voor deze 

 afwijking, terwijl de wijze waarop de ziekte in het veld voor- 

 kwam, niet den minsten steun opleverde voor het aannemen 

 van bodem- of klimaatsomstandigheden als oorzaak. 



De tweede publicatie van Zimmermann (Februari lï) 13) geeft 

 aan de hand van goed geslaagde foto's nogmaals een beschrijving 

 van de ziekte en daarbij het resultaat van de proeven, genomen 

 om de ziekte-oorzaak uit te vinden. 



Met deze foto's voor oogen lijdt het niet den minsten twijfel, 

 dat de in Kertoredjo opgetreden ziekte met die in D. O. Afrika 

 identiek is. Het onderzoek op dierlijke of plantaardige parasieten 

 had weer volkomen negatief resultaat. 



Zimmermann acht het onwaarschijnlijk, dat hier chemische 

 oorzaken in het spel zijn, daar de ziekte op een veld met be- 

 mestingsproeven in de verschillende vakken op gelijke wijze opti'ad. 



Eerder is hij geneigd aan physische oorzaken te denken, 

 hoewel de zeer onregelmatige verspreiding der zieke planten over 

 de velden ook dit onwaarschijnlijk maakt. Nergens werd opge- 

 merkt, dat de ziekte op vochtige of lage plekken bijzonder sterk 

 optrad. 



Als degeneratie verschijnsel acht hij de ziekte ook niet ver- 

 klaarbaar, daar zij bij versch uit Senpgambië via Marseille ge- 

 ïmporteerd zaad zich eveneens vertoonde. 



In verschillende richtingen zijn in Amani proeven in gang 

 gezet, waarover t.g.t. nader bericht zal worden. 



De ervaringen tot dusver in .lava opgedaan, stemmen vol- 

 komen overeen met de mededeelingen van Zimmermann. 



Het ziektebeeld verschilt alleen in zooverre, dat de bladeren 

 hoogst zelden gekruld zijn en dan nog in geringe mate. Overigens 

 stemt het volkomen overeen (zie Plaat I, fig. 1 en 2). 



Tot dusver werd de ziekte alleen waargenomen dour den 

 Landbouw adviseur van Modjokerto, den Heer Zegers Ryser. 

 De ziekte bepaalt zich tot de desa Kertoredjo, trad op het de- 

 monstratieveld duidelijk op in 1911 en in 1912 opnieuw in sterkere 



