43 
wordt, nog aanmerkelijk vermeerdert. Zoo zag ik b.v. velden 
die’nu, in het midden van den droogen tijd, pas beplant 
werden, andere waarop de padi halfwassen was of in bloei 
stond; en nog andere waarop het gewas tot rijpheid was ge- 
komen. Deze laatste zullen wel de voordeeligste zijn, dewijl deze 
overal zeer goed stonden, een natuurlijk gevolg van vroegtijdig 
planten in den regentijd. Er diende dus van wege het bestuur 
goede raad uit te gaan, om deze in de rijstkultuur op sawa’s 
nog niet zeer ervarene menschen wat te hulp te komen, en 
daartoe des noodig eenige javasche soldaten tijdelijk te detache- 
ren. Ik zag sawa’s, die reeds beplant waren, waarop men al 
het onkruid omgekeerd en op hoopjes gezet had om het zoo 
te laten verrotten. Dit doel wordt wel bereikt, doch het van za- 
den opkomende onkruid, schiet op die boven water staande 
hoopjes zoo spoedig en digt op, dat het veel moeite kost 
dit weder te verdelgen, wat niet eens altijd naar behooren ge- 
schiedt, als wanneer de padi in het onkruid verstikt. Op Java 
trapt men alle onkruid eenvoudig diep onder water in den mod- 
der vast, zoodat men dan een gelijke en zuivere oppervlakte 
bekomt. Ploegen schijnt men hier niet eens te doen, doch dit 
is ook niet noodzakelijk, vermits de gronden van het onkruid of 
slechts met de handen of met eene soort van parang gezuiverd 
worden, waarna men er met deegge overheen gaat, die wegens 
den vetten en lossen bodem te gelijk de dienst van ploegen 
verrigt. Het planten schijnt niet, zoo als op Java, door vrouwen , 
maar door jongens te geschieden. Men verbeelde zich echter 
niet, dat dit uit medelijden voor de schoone sexe is uit- 
gedacht, want de vrouwen zijn hier, even als elders ,de gewone 
lastdieren, raar men heeft het planten door vrouwen en 
meisjes hier enkel door onwetendheid nog niet in praktijk 
gebragt. 
Nadat men ook deze lage, aan den oever der rivier gele- 
gene, tana-talang-renah, gepasseerd is, loopt de rivier langs 
hooge gronden {tana-talang), terwijl nu aan de overzijde meer 
