57 
staande houten cilinders, die aan het boveneinde met eene 
archimedische schroef in elkander sluiten, en waarvan de mid- 
delste, met een’ horizontalen langen boom, wordt rondgedraaid, 
die door de schroef ook de twee andere in beweging zet. Het 
riet wordt van de buitenste harde schil ontdaan, en voor de 
eerste maal een voor een, en vervolgens 2 à 3 bij elkander, 
doorgehaald, zoodat het er vrij droog uitkomt. Het sap wordt 
dadelijk in ijzeren pannen tot eene lijvige stroop verkookt, en 
als zoodanig in aarden potten opgeborgen, meestal voor eigen 
gebruik, doch ook om in ruiling met andere artikelen te 
dienen. Evenwel komt het weinig aan de markt. Men bezigt 
het ook tot de bereiding van ikan makassam. | 
De arenboom wordt in deze streken weinig of niet gevon- 
den. Men geeft zich de moeite niet, dien aan te kweeken, 
dewijl men aan suiker geene verdere behoefte heeft. 
Ik leerde hier ook eene betere bewerking van het vlas der 
kloei of rameh (Boehmeria utilis) kennen, die op volgende wijze 
geschiedt. 
De stokken worden gesneden als ze de hoogte van 6 voeten 
bereikt hebben, en van de bladen en den weeken top ontdaan. 
De opperhuid wordt met een scherp stukje bast van de 
kokosnoot afgeschild en de stok, met de nog daarop vast 
zittende vezelstof, een dag in de zon gehangen. Des nachts hangt 
ze men onder dak op, en des anderen daags neemt men eerst de 
vezelstof van den stok af, wat zeer gemakkelijk gaat, door ze aan 
het benedeneinde, door het breken der punt, los te maken, de 
einden om den vinger te slaan, en voorts langzaam af te 
trekken, iedere haal om de hand windende. De beneden-ein- 
den worden nu vastgeknoopt opdat ze niet verwarren, en 
zoo wordt de stof verder onder dak gedroogd, waarna ze 
voor vervoer geschikt is. Men maakt er echter meestal zeil- 
garen van, wat op de volgende wijze bereid wordt. Men 
neemt een bosje van de bereide vezelstof, wat men over 
