221 
gekomen. Welligt was de Galoengoeng vroeger in gemeenschap 
met den vuurberg Telaga Bodas, welke tot dezelfde bergketen 
behoort en waarvan de krater slechts vier mijlen verwijderd is 
van dien, welke zich thans in den Galoengoeng gevormd heeft. 
Men ziet aldaar zwavelkolken en een opmerkenswaardig meer 
De Tjikoenier is eene der kleine rivieren, welke door de vallei 
loopen; dezelve heeft haren oorsprong aan den top van den 
Galoengoeng en stort zich in drie watervallen in eene kleine 
kom uit, welke bijna op een derde der hoogte van den berg 
boven de vlakten geplaatst is. De inlanders, welke de boorden 
van dit riviertje bewonen, bemerkten in de maand juli, dat het 
water troebel geworden was, zoodanig zelfs, dat degene, welke 
hetzelve doorwaad hadden, een witachtig schuim aan de voeten 
behielden; het water had een’ zwavelachtigen reuk en bitteren 
smaak. 
Het districtshoofd van Singaparna liet de oorzaak van 
deze verandering onderzoeken. Zijn zendeling de rivier opwaarts 
gegaan zijnde tot aan de kom van den waterval Bamboelan, 
ontwaarde aldaar niets, wat opvallend voorkwam; het scheen 
hem slechts toe, dat het water in de kom zeer troebel was en 
eenen graad van warmte verkregen liad, die aan hetzelve ongemeen 
was. Kort daarna kreeg de rivier Tjikoenier hare vorige hel- 
derheid terug, maar de zwavelachtige reuk bleef aanhouden, en 
de onverschillige javaan vergat weldra deze omstandigheid, welke 
het eenig voorteeken was van de rampvolle omwenteling, welke 
de berg, 3 maanden daarna, op den Ssten october ondervondt. 
Zonder eenige luchtsverandering begon eene der noodlottigste 
uitbarstingen, welke ooit bij menschen geheugen , op het eiland 
Java heeft plaats gehad. 
Tusschen een en twee ure des namiddags trok een zware 
slag de aandacht der bewoners maar den kant der vallei. 
Van den voet van den Galoengoeng op de plaats, waar zich 
de kom van de Tjikoenier bevindt, zagen zij eene ontzettende 
