902 
zoude niet meer dan 5 à 71/, cent voor de ongebleekte pap 
kunnen besteden. Wanneer evenwel de papierstof even goed 
van vezel en evenzoo gemakkelijk wit te maken is, als de katoe- 
nen of linnen lompen, dan zouden zij van 12!/, cents tot 20 
cents waarde per pond hebben. De hoeveelheid welke tot proef- 
nemingen verzonden mogt worden, moet niet minder zijn 
dan een halve ton (500 kilogr). De heer Playfair eindigt 
met een volledig onderzoek naar de statistiek van het ver- 
bruik der verschillende stoffen, welke bij de papierberei- 
ding aangewend worden, ten zeerste aan te bevelen. 
Fot dusverre gaan de rapporten der heeren Forbes, 
Royle en Playfair. Ik heb gemeend uit de adviezen dezer 
geleerden het voornaamste gedeelte alhier te moeten inlas- 
schen, omdat hun oordeel van belang kan worden geacht 
n de onderhavige zaak, en van invloed zal wezen op het 
besluit, dat, van mijne zijde, uit alles zal getrokken wor- 
den. Vooraf echter wil ik nog kortelijk het meest gewig- 
tige aanstippen uit ket programma eener Fransche maat- 
schappij, getiteld: „Compagnie générale pour lexploitation 
„des filaments du bananier à Paris,” hetgeen, door de 
zorg van den heer Boers, kontroleur te Patjitan, mij ge- 
worden is. Dezelfde oorzaak welke de stukken der boven- 
genoemde Engelsche geleerden te voorschijn riep, had ook 
in Frankrijk ten gevolge, dat zich na eene menigte van 
proefnemingen, een genootschap vormde, met het doel om 
den banaan of pisangboom op groote schaal in de West-In- 
diën aan te kweeken, en de vezelen, tot het bereiden van 
papierstof, in den handel te brengen. 
In dit programma wordt, nadat het uitgestrekte nut en 
gebruik der banaanvruchten is aangetoond, op den voor- 
grond gesteld, dat door de opbrengst dezer vruchten, reeds al- 
le de onkosten der maatschappij zouden worden vergoed, en dus 
de vezelstof (het eigenlijke doel der aanplant) nog als zuivere 
