306 
papier wordt door het nog aanklevende chloor aangetast niet 
alleen, maar hetzelfde ligchaam, dat het papier ontkleurde, 
ontkleurt (dat wil zeggen vernietigt) na eenige jaren, de let- 
ters, welke er met inkt op geschreven waren. Reeds langen 
tijd, hoorde men ook op Java klagen datde tegenwoordige 
inkt niet meer zoo goed en van langen duur is, als die 
van vroegere jaren; doch het is niet de inkt, welke slechter 
is geworden, maar wel het papier, dat dikwerf eene stof 
in zich bevat, welke dien inkt met ter tijd ontleed. Ik heb 
mij hiervan dezer dagen nog overtuigd, met twee papier- 
soorten, de eerste gelijk aan dit, waarop mijn rapport ge« 
schreven is, de tweede van eene eenigzins mindere hoedanig- 
heid. Beiden met eene overvloedige hoeveelheid chemisch rein 
water afgewasschen, toonde dat duidelijk eene zure reaktie 
aan, waarna later door de gewone herkenningsmiddelen, het 
bestaan van zoutzuur met zekerheid aangetoond werd. Zoo 
als ik reeds opmerkte, blijft dus het vinden eener geschikte 
papierstof, ook indien de prijzen der lompen weder mogten 
dalen, eene zaak van het uiterste gewigt. 
Wanneer ik nual de planten naga, welker vezelen tot het 
vervangen der lompen aanbevolen worden, dan komt het 
mij voor, dat aan de meesten daarvan, al kunnen hare pro- 
dukten ook tot goed papier worden verwerkt, een bedui- 
dende invloed, op het aanhoudend voortbrengen van papier- 
stof, moet worden ontzegd. Volgens mijn oordeel, kunnen 
de basten van boomen of andere gewassen, tot de hoogere 
plantenfamiliën (dikotyledonen) behoorende, als ongeschikt 
beschouwd worden, om in het groot deze stof te blijven leveren; 
en dat wel om eene en dezelfde reden, namelijk: die van 
te groote kostbaarheid van aanvoer en bereiding, onver- 
schillig of zij in het wild groeiĳjen, of wel door eene 
geregelde aanplant verkregen worden. Is het land toch, 
waar men die boomen in het wild vinden zal, al met eene 
