dÛs 
Ik word dus als van zelf teruggebragt tot de beschouwing 
dier gewassen, welke minstens binnen elk jaar hunnen 
vollen wasdom bereiken, weinig plaats beslaan, en welke 
ter verkrijging hunner vruchten als een volksvoedsel aan- 
gekweekt worden, zoodat de vezelstof als een zuiver bijpro- 
dukt kan worden beschouwd. Onder deze rubriek behooren 
in de eerste plaats de pisangboomen en het rijststroo, 
welker vezelen voor het grootste gedeelte thans elk jaar 
onbenut verloren gaan. Ik druk hier voornamelijk op deze 
beide stoffen, omdat, zoo als uit de aangehaalde rapporten 
blijkt, zij ook in Europa het meest de aandacht tot zich 
getrokken hebben. Of zij volkomen aan het doel, dat 
men voor de papierbereiding er zich van voorstelt, geschikt 
zullen zijn, kan ik natuurlijk niet beslissen. Zoude men 
afgaan op hetgeen in het programma der genoemde Fransche 
maatschappij hieromtrent over de pisang-vezelen voor- 
komt, dan ware dit eene reeds uitgemaakte zaak. Doch 
daargelaten dat niet alles wat oprigters van ondernemingen 
aangeven, als strikte waarheid kan aangenomen worden, 
(eene Fransche fabriek, ter bereiding van papier uit maïs- 
stroo, welker gunstige vooruitzigten even zoo sterk opgehe- 
meld waren als bovengenoemde zaak, moest, reeds een jaar 
na de oprigting, den arbeid staken, omdat deze grondstof 
te kostbaar was), schijnt vooral uit een finantieel oogpunt, 
hieromtrent nog geene bepaalde zekerheid te heerschen; zulks 
blijkt genoegzaam uit het verschil in prijs per pond, opgege- 
ven door de kamer van koophandel in Engeland en door 
Dr. Playfair. Eene kommissie in Frankrijk heeft de pa- 
pierstof uit pisangvezelen bereid, verklaard te zijn zeer ge- 
schikt tot het maken van een deugdzaam machine-papier, 
dat goeden weerstand zoude kunnen bieden aan de chloor- 
bleeking. De Académie des Sciences heeft van dezelfde stof 
getuigd, dat zij allezins geschikt is om de lompen te vere 
