809 
vangen, doch dat én het transport én de verwerking te vele 
kosten na zich sleept. In het bekende Polytechnisch Cen- 
tralblad schrijft men hieromtrent het volgende: „Proeven 
„hebben allezins de mogelijkheid bewezen, om de lompen 
„van linnen en hennip door andere stoffen te vervangen; 
„er bestaat stroo, hooi en aardappelstroopapier; papier van 
„hout, maïsbladen en vezelen der bananen, maar welk 
„papier is dat? Het kan alleen met lompen vermengd, 
„gebruikt worden, en is tot nu toe, in weerwil van alle 
„proeven, veel duurder. Er bestaat geen twijfel meer, 
„ of uit alle plantenvezels kan min of meer goed papier gemaakt 
„ worden ; het papier der bananen is zelfs zeer vast en wit, maar 
„de vraag is om het goedkooper en dus met voordeel te 
„maken, terwijl dit laatstgenoemde papier zelfs eens zooveel 
„kosten moet, als dat uit lompen.” Men zoude uit deze 
beoordeelingen kunnen afleiden, dat de vraag tegenwoordig 
niet meer is, om eene stof te vinden, geschikt voor de pa- 
pierbereiding, maar wel om de middelen te zoeken, welke het 
mogelijk maken, op eene meer voordeelige wijze papier uit 
die stoffen te maken; met andere woorden: het vraagpunt 
is zuiver technisch geworden. 
Wat aangaat de proef, om van rijststroo papier te berei- 
den, zoo verkeert deze onder nog gunstiger omstandighe- 
den, dan die met pisangvezelen. Dit stroo toch komt zoo 
menigvuldig voor, dat het te dien opzigte alle andere ge- 
wassen overtreft, en deszelfs geschiktheid tot papierberei- 
ding acht ik vooral niet minder, dan die der pisangvezelen. 
Het is hierbij echter al weder de vraag, of het voor den 
zeer geringen prijs, welke reeds meermalen aangegeven 
werd, zal kunnen verwerkt en afgeleverd worden. Ik 
bedoel hiermede niet zoo zeer de onkosten van aankoop, 
als wel die van de bewerking en het vervoer uit de binnen- 
landen naar de strand- of afvoerplaatsen. Een groot voordeel 
