449 
en Panaroekan, spreekt van eene uitbarsting, eenige ge- 
slachten geleden, en waarvan zeker bergje, Klattakkan 
genaamd, een paar palen bewesten Panaroekan, bij Patjaron, 
benoordoosten den tegenwoordigen Ringgit, het middelpunt 
moet zijn geweest. Evenzoo zouden zeker bergje, G. Patjoro, 
en zeker stuk land, Pasier-poeti, bewesten den Ringgit, 
eveneens punten van vuuruitbarsting moeten zijn geweest. 
— De instorting of uitbarsting van het Ringgit-gebergte is 
onder de landsbewoners zeer levendig in herinnering bij 
overlevering. — Een mijner nog levende historie-bronnen, 
een man, die te Bezoeki in 1770 geboren, in 1802 tot 1816 re- 
gent van Poeger, Bondowosso en Bezoeki is geweest, en wiens 
geheugen nog zeer juist is, — kan die overleveringen tot 
drie vierden eener eeuw terugbrengen. Deze zegsman heeft 
echter het terrein, tusschen den Ringgit (kartelberg) en 
de Ranoe niet bezoeht, doch verklaart, dat alles daar dooreen 
list, als in een chaos van verwarring. — Ook hij verklaart, 
nooit zwavel, asch, kraters of stilstaande poelen (ranoe) ont- 
waard te hebben in deze streken; doch de instorting en 
verwoesting van dit gebergte, is, volgens de overlevering, 
buiten twijfel. 
De door Houtman genoemde „ Sierra da Pagoda” (tempel- 
berg) is de tegenwoordige Baloeran (kaap Sedano), aan 
welks noordoostelijken, in zee nederdalenden voet, weleer een 
tempeltje stond, Tjandi-bang, alwaar de legende de begraaf- 
plaats stelt van Angrenné, de vermoorde vrouw van Pandji 
van Djengollo (A. D. 1250—1500.) 
Uwe erkenning, dat de Ringgit wel kan zijn gebarsten, 
gesprongen of vernield door eruptie, maar dat eene derge- 
lijke gebeurtenis het geheele omliggende land moet omge- 
keerd hebben, als onvermijdelijk en natuurlijk stellende, 
beäam ik volkomen. — De overlevering zegt, dat Pana- 
roekan weleer eene zoo voorname plaats was, dat er circa 
