451 
_men nog beschrijvingen van Java, van 1816—20—80, 
voor den tegenwoordigen tijd opgedischt; en in een weten- 
schappelijk maandwerk wordt noordoostelijk Borneo, van 
Dalton in 1785, door Gronovius aangeduid, als den staat 
van zaken in 1840; — Ja, de kustlanden van Beron, Boe- 
loengan en Tedoeng, op, Borneo’s noordoostkust, die door 
den heer Von Dewall reeds in 1848 tot op 4 graden 20 
minuten n.l, onder het Hollandsche Gouvernement gebragt 
waren, en ten deele er reeds in 1884 onder behoorden, — 
werden in het Tijdschrift voor Nederlandsch Indië 1849, deel 
IL. bl. 76, als onder Solokh behoorende aangeduid. — De 
mededeeling over Panaroekan, in de reis van Houtman, is 
van evenveel waarde te achten, als de daarin tevens voor- 
komende beschrijving van Surubaya, van Johortan, van Der- 
maïo, Moncaon, Cravaon, en andere, als steden opgegevene, 
maar onbekende plaatsen op Java, zoo als de zeevaarders 
dit kunnen hebben vernomen of gelezen. — De landsover- 
leveringen zijn van meer waarde; (vergelijk Bat. Tijdschr. 
Taal-, land- en volkenkunde, deel VI, bl. 469). Uit 
niets blijkt stellig, dat Panaroekan in 1597 en later jaren 
werkelijk nog bestond; en uit niets blijkt, dat de land- 
streek Bliendoengan, thans Bondowosso, tot voor nu eene 
eeuw geleden, bevolkt, bebouwd of bezocht is geweest. 
— Het bed der kali Sampean, en de allerwege gevondene 
overblijfselen uit oude tijden, bedolven onder vulkanische bed- 
dingen , leveren eveneens overtuigende bewijzen , voor de een- 
maal plaats gehad hebbende verwoesting door berguitbarsting. 
— De heer Bosch zegt daarom teregt, dat hij de bewering 
niet kan aannemen, dat dit bergland, rondom den Ringgit, 
eerst sedert de laatste honderd jaren, en nooit te voren is be- 
volkt geworden, en dat hier welligt zich de omstandigheid 
voordoet, van eene bevolking, door verschillende oorzaken 
geheel vernield of verloopen. 
