Wat aangaat het voorkomen al of niet van overblijfselen 
dier groote uitbarsting, die dit land zóódanig heeft omge- 
keerd, — geef ik u in overweging, wat er over 250 jaren 
van de uitbarsting van den Tambora en den Galoenggoeng 
als getuigenis overig zal wezen. — Wat is er overig als ge- 
tuigenis van den Broeboe, den weleer zeer hoogen berg 
bezuiden Modjokerto, bewesten het Ardjoeno-gebergte? Bene 
massa bergpuinhoopen, even als tusschen den Ringgit en 
den Ranoe, ondoordringbaar en onbezocht. — Wat kan 
men nog zeggen omtrent de berguitbarsting , die het rijk van 
Djengollo omkeerde (1250 — 1800) en waarvoor de Keloed 
wordt aangeduid? — Met niet aanwezig vinden van kraters 
of solfataren, dient, dunkt mij, door een meer opzettelijk, 
naauwlettend onderzoek, door geheel het tusschenland, tus- 
schen Ringgit en Ranoe,— te worden bevestigd, De naam 
Ranoe, stilstaand water, brengt zelfs eene naamskwestie 
in het spel. E 
Eindelijk is de bij Houtman gebezigde uitdrukking „ bo- 
ven” Panaroekan, en niet „ bij” Panaroekan eene oud-hol- 
landsche gewone uidrukking, om „ verderop” aan te duiden. 
— Zoo zegt men in Holland nog: Soerabaja „ boven” Ba- 
tavia; Bantam; „boven” Batavia; Makassar „ boven” Ba- 
tavia, enz. 
Op grond van dit alles blijf ik bij mijn geloof, dat de 
Ringgit, in A. J. 1506 of A. D. 1586, is uitgebarsten, 
en dat door die uitbarsting het omliggende land verwoest 
en omgekeerd is. 
Latere ontdekkingen kunnen dit gevoelen welligt doen 
wankelen. Er is niets zoo historisch waar aangeduid, dat 
het geene wijziging zoude kunnen ondergaan, 

