— 261 — 
heid van het werktuig niet is toegenomen, zij althans niet is 
verminderd, en ik ben miet geringen dank verschuldigd aan 
de direktie der genie, door welker welwillende medewerking, 
deze in mijne oogen wezenlijke verbetering des werktuigs kon 
worden aangebragt. 
De fout van kollimatie was bij beide instrumenten meer ver- 
anderlijk, dan ik verwacht had. Aanvankelijk heb ik wel eens 
gemeend, dat aan de groote hitte te moeten toeschrijven, welke 
des middags in de observatiehut heerscht, waar de thermometer 
dan zelden beneden de 90° staat, maar eene verandering in de 
kollimatie-fout zou toch meer het gevolg moeten zijn van 
sterke afwisseling in temperatuur en deze is hier niet zoo groot 
als in andere gewesten. Op het observatorium te Leiden bijv. 
rijst des zomers, in het vertrek, waar de draagbare instrumenten 
staan, de thermometer meermalen tot 80°, terwijl de nachten veel 
koeler zijn dan hier, zonder dat ik ooit zulk eene verandering 
in de kollimatiefout van het passageïnstrument waarnam, en de 
keurige waarnemingen van Dr. J. A. C. Oupemans, met dat 
werktuig volbragt (1), toonen de bijzondere standvastigheid dier 
fout aan, en ook, i in andere verslagen wordt de weinige verander- 
lijkheid dier fout bij de meeste instrumenten aangetoond. Wij 
vonden voor het instrument Rrrsorp. 
Gedurende de maand Junij vrij konstant cs — 0.42 bij C. W. 
„ „ half J ulij / 4 ss — 0.07. 
In het begin van Augustus zette ik een 
mieuw dradennet in, en tot in het laatst van 
September was de fout =— 031. 
maar in December EL eg 
Het is met het instrument P. & M. niet anders gesteld, maar 
herhaaldelijk werd het prisma door mij verplaatst. Reeds sedert 
lang bestond de noodzakelijkheid om het schoon te maken, en 
na mij overtuigd te hebben, dat er geene andere wijze om er 
(1) Zie zijne Diss. Astr. exhibens observationes, ope Instr. transit. portabilis in- 
stitutas Lugd. Bat. 1852 apud P. H. VAN pEN Heuven. 
