— 23 — 



bearbeiden , wanneer hij van liet werk onder den grond in 

 zijne woning terugkeert. Velen der veroordeelden keeren 

 niet naar Java weder bij het eindigen van hunnen straf- 

 tijd. Door hen is te Bandjermasin de kampong Djawa ont- 

 staan , terwijl anderen bij de mijnkoncessie van Bandjoci- 

 rang, in het eenmaal aangeleerde ambacht van mijnwerker, 

 werkzaam blijven. 



Verscheidene veroordeelden zijn gehuwd. Van sommigen 

 zijn de vrouwen hen vrijwillig gevolgd in ballingschap, het- 

 geen door het gouvernement wordt bevorderd. Anderen zijn 

 zoo gelukkig geweest zich op Borneo eene vrouw te kun- 

 nen en te mogen kiezen. 



Omtrent den gezondheidstoestand van het personeel en 

 wat daarop betrekking heeft, neem ik de vrijheid den lezer 

 over te wijzen naar het Geneeskundige Tijdschrift voor Ne- 

 derlandsch Indië , .vierde jaargang , bladzijde 718 tot 743. 

 De officier van gezondheid G reiner, die*daar spreekt, wordt 

 door allen die hem even als ik op Oranje-Nassau leerden 

 kennen, als geneeskundige hoog geacht en als menschlie- 

 vend mensch geprezen. Aan hetgeen die zorgvuldige arts 

 heeft waargenomen en medegedeeld , omtrent de ziekten , 

 het aantal lijders en de sterfgevallen, mag ik, oningewijde, 

 niets toevoegen ; doch ik mag hier wel zeggen dat de heer 

 Greiner voor Oranje-Nassau was een geneesheer, dien wij 

 allen liefhadden. 



Van de gebouwen op den beganen grond is hier nog geen 

 woord gesproken. Hetgeen er van te zeggen is, kan zich 

 ook tot weinig bepalen. Al de gebouwen zijn op het 

 plan der mijn aangewezen. Zij zijn voor zoo ver zij tot ver- 

 blijf van menschen dienen , geheel van hout op palen op- 

 getrokken en met sirappen gedekt. De vrije kampong, wel- 

 ke reeds beschreven is en het kwartier der matrozen , ma- 

 ken hier op eene uitzondering. Die matrozen, dajakkers, 



