— 112 — 



schreven, mij aan de juistheid zijner uitkomsten zouden 

 doen twijfelen. Gom en suiker toch, en mzonderheid de 

 laatste, komen zeer veelvuldig voor in planten van heete 

 luchtstreken. De vi^aag is dus natuurlijk, waarom een 

 individu van eene zoo goed gekenmerkte plantenfamilie, 

 als die der Fabaceae , in Frankrijk gegroeid, zoo A'eel rij- 

 ker in genoemde bestanddeelen zou wezen , dan een ander 

 dat op Java gekweekt is. Vooralsnog moet ik er van 

 afzien , om deze belangrijke verschillen te verklaren. Vol- 

 gens Horsford, zou in rijpe zaden nimmer suiker of dex- 

 trine voorkomen. 



Uit de bovenvermelde zamenstelling van de zaden der 

 Canavalia , blijkt genoegzaam derzelver hooge voedselwaar- 

 de; doch tot beter vcrstr.nd daarvan is het noodig, die 

 in deii vorm van cijfers te vergelijken, en daartoe zal ik 

 twee of drie meest bekende soorten van volksvoedsel er 

 tegen overstellen , namelijk : mais , rijst en aardappelen ; de 

 laatste , als vertegenwoordigers der aardvruchten. Vooraf 

 dient een en ander herinnerd, omtrent de theoretische gron- 

 den , waarnaar men de waarde van eenige voedselsoort be- 

 oordeelt. 



Al de bestanddeelen eener plant , die door het maagsap 

 worden opgelost , daaruit in het bloed opgenomen , en ein- 

 delijk uit het bloed worden afgezet, ter vernieuwing der 

 verschillende organen des ligchaams , — deze maken het voe- 

 dend gedeelte eener plant uit. Hoe meer van deze bestand- 

 deelen in een gegeven gewigt eener plant v^oorkomt, hoe 

 minder vocht en houtvezel zij bevat , — hoe liooger in het 

 algemeen hare waarde als voedsel is te achten. 



Maar die voedende bestanddeelen zelve vervallen we- 

 der in twee groote klassen ; de stikstoflioudende eiwit- of 

 protciue-aclitige ligchamen , en de niet-stikstofhoudende , 

 zetmeel- en suikerachtio-e stoffen. Onder de laatste kan men 



