— 125 — 



dat zij op zicli zelve veel lager staan, dau de maïs; dit 

 geldt even zeer ten opzigte van de produktie per bouw , en 

 wij mogen deze dus verder buiten behandeling laten. 



De verhouding der marktprijzen tusschen boenen in het 

 algemeen , en tarwe , het edelste en duurste der granen , is 

 volstrekt niet evenredig aan derzelver voedselwaai'de. Yau 

 de laatste uitgaande , zijn boonen minstens viermaal goedkoo- 

 per in Europa. Dit Avordt ten deele verklaarbaar uit den, 

 zoo vaak grilligen en verfijnden smaak der menschen ; deels 

 uit ecne meer Avezenlijke oorzaak , de moeijelijke verteer- 

 baarbeid voor de magen der meeste lieden. Het is alsof 

 deze, met den vooruitgang eener vaak schijnbare bescha- 

 ving , ook de verfijning van materielen smaak hebben wil- 

 len navolgen. Zeker is het ten minste, dat de magen der 

 Europeanen, een honderd jaren geleden , over het algemeen 

 niet zoo veel moeite hadden om boonen te verteren , als 

 ten huidigen dage , en dat de menschen zelve krachtiger 

 waren. 



Dit voedzame en krachtgevende plantenvoedsel te min- 

 achten , omdat de maag min geschikt is , het in eenige hoe- 

 veelheid te verteren , mag dus ongeveer even zoo billijk 

 heeten, als dat men den slaaf in de Vereenigde Staten on- 

 geschikt noemt voor ontwikkeling van den geest: van bei- 

 de ligt de schuld grootendeels aan de beschaafde en ver- 

 lichte Europeanen zelve. 



Gelukkig voorwaar, dat de prijs van dit voedsel zoo ge- 

 ring is, en het daardoor althans binnen het bereik komt 

 dier klasse van menschen , welke het meest behoefte hebben 

 aan spierkracht en gezondheid. 



Is het nu waarschijnlijker, — en Iiier kom ik op het vroe- 

 ger gestelde alternatief terug, — dat de Europeaan, op Java 

 wonende en te huis gerakende, door het klimaat allengs 

 zal afnemen in ziel- ca ligchaamskrachten, iji iveerwii van 



