188 
1. Het eerste komt hier aan den voet voor, het reeds 
bekende meer Mendjer, waaromtrent dus verwezen wordt 
naar de beschrijving van Junghuhn. 
2. Het meer Tjebong (Telaga Tjebong). De oever van dit 
meer daalt met een steilen wand in eene bergkloof neer. 
Denkt men zich dezen wand weg, dan zoude het meer 
leeg loopen en dan zoude zich de rivierbedding methet 
meer als eene steile kloof voordoen. De oever die het 
meer van de rivierbedding afscheidt, is dus blijkbaar la- 
ter ontstaan door ophooping van achtereenvolgens opge- 
worpene stoffen, waarna bet meer zich langzamerhand met 
water heeft opgevuld. De dam moet vrij sterk en hard 
wezen, anders zoude hij door hydrostatische drukking door- 
gebroken kunnen worden. 
Toen ik mij aldaar bevond was er eene sterke reuk naar 
zwavel; bij nader onderzoek bleek deze voort te komen uit 
eene menigte kleine spleten in de rivierbedding, naar gissing 
een honderdtal voeten beneden den spiegel van het meer. 
Deze famarolen zijn door den heer Junghuhn niet vermeld. 
De dampen rezen zoo hoog op, dat het duidelijk is dat 
die fumafolen zich destijds nog niet daar bevonden of wel 
zeer zwak werkten, want anders konden ze de aandacht 
van den heer Junghuhn niet ontgaan zijn. 
Beide gevallen zijn mogelijk, want de verweering die het 
gesteente ondergaat door de zure dampen, kan oorzaak 
wezen van verstoppingen ten gevolge van het afstorten van 
rotsklompen in de schacht en dan zoeken de dampen een 
anderen uitweg of banen zich dien met geweld. 
De laatste keer dat ik den Diëng bezocht was de wer- 
king van alle ‘solfatara's, even als van den Pekaraman, he- 
viger dan ik ooit vroeger had gezien. 
Niet lang daarna vernam men achtereenvolgens de verwoes- 
ting van Manilla, de aardbeving te Banjoe-Mas, de eruptie van 
den Merapie, aardbevingen in Europa, de eruptie van den 
Keloet, te gelijk met de aardbeving te Menado, de eruptie 
van den Makian en van den berg te Ternate. Al kan 
