285 
den kring, binnen welken de aschregen zich uitstrekte, nog 
meer bepaald hebben doen kennen. Zijne lengte-as strek- 
te zich in ongeveer west-noord-westelijke rigting vijf 
graden ver (van 115° tot 108° beoosten Greenwich) uit. 
terwijl een geringe sector in de Java-zee, doch denke- 
lijk meer dan de helft der asch in den Oceaan bezui- 
den Java is gevallen. | 
De geluiden zijn echter veel verder gehoord; van Band- 
jermasin toch wordt gemeld dat in dien nacht, ongeveer ten 
één ure, het garnizoen gealarmeerd werd door een geluid, 
dat volmaakt geleek op het knallen van zware kanonscho- 
ten in de rigting van den Schans van Tuyll of uit zee (in 
zuidelijke rigting). Een paar oorlogsvaartuigen, dte terstond 
werden uitgezonden, kwamen onverrigter zake terug. La- 
tere berigten van alle de buitenposten in de zuider-afdee- 
ling van Borneo luidden in denzelfden geest en zulks gaf 
aanleiding tot allerlei vreemde veronderstellingen, tot dat, 
medio Januarij, een van Soerabaja komend stoomschip 
de tijding overbragt van de eruptie van den Keloet en zoo- 
doende de waargenomen geluiden eene verklaring vonden. 
In den nacht van den 19 op 20°" Januarij, kwartier na 
één ure, deed de berg van Ternate eenen zwaren slag 
hooren, welke onmiddelijk werd gevolgd door eene uit- 
barsting van vaur en asch. 
Eene rookkolom van eenige honderde voeten hoogte, zwart 
en dik, vertoonde zich boven den krater en bleef ongeveer 
een kwartier hangen; een weinig asch werd den volgenden 
dag op de boombladeren gevonden. 
Des morgens ten zes ure van den 26°" dezer maand, vond 
eene dergelijke uitbarsting plaats. 
Ook op den 17° Februarij wierp de berg asch en steen- 
tjes uit en werden er verscheidene zware slagen gehoord. 
De vulkaan bleef voortdurend in rookenden toestand. 
De gewassen op de helling hebben door deze eruptien 
veel schade geleden. 
In den nacht van den 21e? op 22e Mei, omstreeks half 
