296 
en van het oogenblik,” niet van den »geoloog of botanist 
of mineralogist van professie,’ maar die van den een- 
voudigen beschouwer, die in de dagen zijner jJongelingschap, 
zoowel als op gevorderden leeftijd, genoegen vond in het 
bestijgen van bergen, het doorkruisen van landschap- 
pen, bet onderzoeken van alles, wat de wateren, de bos- 
schen, de menschen, de historie, voor een beminnaar 
belangrijks en aantrekkelijks hebben, en wat onder het 
bereik valt. 
Het gevoelen, door dr. Stöhr verdedigd, is: 
1. dat de Ringgit wel vroeger, maar niet in 1586 zal 
en kan zijn uitgebarsten, omdat er geen spoor van te vin- 
den is (bl. 152); wijl er geene krater-opening zal bestaan, 
(bl. 154); wijl het land er geene merkteekenen van zoude 
dragen (bl. 155); | 
9. dat Panaroekan, de stad, niet zoude zijn verwoest, 
maar blijven bestaan, nog in 1597 bestond, volgens 
Houtman; (bl. 155, 156), dat er geent tien duizend 
menschen konden zijn omgekomen: dat dit. een. later bij- 
voegsel is (bl. 157); dat de uitbarsting zich alleen over de 
vlakte van Bondowosso zal hebben uitgestrekt, en de 
Sampayan-rivier zich door wadas-lagen een weg gebaand 
heeft; (bl. 157) dat de door Houtman (Junghuhn) geleverde 
teekening zelve op het verkeerde wijst van eene voorstel- 
ling, als of de Ringgit in uitbarsting was (bl. 158); 
5. dat niet de Ringgit maar wel een andere, zuidelij- 
ker gelegen berg, en wel de Rawoen of Raung, in 1597 
in uitbarsting was, en die van 1586 zal zijn (bl. 159, 
140); en dat zelfs de opgegevene historische overleveringen 
van Junghuhn en van mij met elkander in strijd zijn (bl. 141). 
Het artikel in het Duitsche tijdschrift, hiervoren bedoeld, 
komt in deze konklusie, en op deze gronden overeen. 
Het is voorzeker aangenaam te zien, dat de bergen en 
de historie van Java's oudheid lust tot nasporing opwek- 
