502 
was ik zelf op de aangeduide punten, en verscheidene ma- 
len zag ik de gebergten van uit zee, maar, eigene op- 
merking kan falen, wel voor zich zelven overtuiging ge- 
ven, maar die niet aan anderen op te dringen is. 
Ik kan dus niet als historische waarheid aannemen, dat 
de in 1586 en 1597 bedoelde brandende, »brennenden” berg, 
de Raung was, en blijf daaromtrent met dr. Emil Stöhr 
verschillen in meening. 
IL. Dit is echter geene algeheele historische verdediging, 
veel minder eene verdediging op natuurkundige bewijzen 
‘gegrond. 
„Panaroekan de stad, zoude niet zijn verwoest, want, 
nog in 1597 zoude zij hebben bestaan, (S 2, biz. 154 Nat. 
Tijdschrift, blz. 444 Duitsch tijdschrift) het stadje ligt zoo 
nabij den Ringgit dat eene algeheele verwoesting door zulk 
eene catastrophe, onvermijdelijk moest zijn geweest.” — 
Dr. Stöhr gaat hier uit van een westersch, een Euro- 
peesch denkbeeld, dat steden, op Java, altijd dezelfde na- 
men blijven voeren, op dezelfde plek blijven staan eu be- 
staan; dat zij zijn, eene verzameling van onverplaatsbare, 
steenen gebouwen, dat de naam alleen toegekend wordt 
op eene bepaalde plaats en plek, onveranderlijk, drie eeu- 
wen lang. 
Dat Europeesch denkbeeld is noch in Amerika, noch 
op het eiland Java, noch in het bijzonder op oostelijk 
Java, Blambangan, toe te passen. 
Waar stond het Mexico van Montezuma? Waar stond 
Guatemala la vieja? Niet op de plaatsen der tegenwoor- 
dige stelen van dien naam. 
Waar stond voor 1770, Blambangan? voor 1685 Men- 
taram? voor 1745 Kartasoera? voor 1740 Sedayoe? voor 
1790 Poeger? 
Wij spreken van vroegere tijd niet eens. De steden 
of steedjes, door de Portugesche en eerste Hollandsche bezoe- 
kers van oostelijk Java opgenoemd, Persada, Pracada, Si 
dapoerna, in dezelfde streek van Panaroekan, aan dezelf. 
