305 
de kust, beoosten en nabij; Ovalle, Daya, door de Por- 
‚ tugezen genoemd, zijn verdwenen; en ik heb de bosschen 
en woestenijen doorkruist, van de tegenwoordige distrikten 
van Panaroekan af tot Soemberwaroe toe, maar nergens 
eenig zwijgend overblijfsel er van gevonden. 
Het Panaroekan van thans is het Panaroekan van voor 
1586 niet meer, noch de plaats noch de naam, noch de 
afstand van den brandenden berg, de Sierra do Fuego. 
Daarvoor moet bewijs geleverd worden, bewijs uit de 
oude schrijvers, bewijs uit de geschiedenis; bewijs in loco, 
door taalvorming, aanduiding volgens gewoonte, mede- 
deeling door middel van taals-mannen aan onbekende rei- 
zigers, die enkel oude boeken als wegwijzers bezitten, en 
begrip hebben naar eigene stijl, zoo als de eerste Hol- 
landers. 
Het Panaroekan van voor/1586 wordt door de Portuge- 
sche schrijvers beschreven als: veene voorname koopstad; 
een hoofdkantoor voor den handel en de zeevaart; aan- 
legplaats voor schepen, statie voor eene kerkelijke missie, 
met kerken, algemeene stapelplaats voor proviand, tran- 
sito, met een koning, die in traktaat stond met de Por- 
tugezen, voor den handel, sinds 1528.” Ik heb daarover 
reeds het een en ander aangehaald, in het Bataviasche 
Tijdschrift, Indisch Archief, 1850, Il, 592, IV, 498. 
De nabijheid van den Sierra do Fuego, de bepaling 
van de plaats, waar dat eerste Panaroekan stond, heb ik 
evenwel niet gevonden. En zoo is mij geene beschrijving 
voorgekomen van het latere Panaroekan, als eerst in 1655, 
namelijk: de plaats bij Europeanen dus genoemd, en die 
gestaan zoude hebben, waar nu het strand Poerbosari is, 
en waar de pakhuizen nu staan. 
De landsbewoner echter, de overlevering, legende, doet 
na de groote gebeurtenis der zware uitbarsting, de bevol- 
king van Panaroekan uitwijken (ngili) naar een eiland 
in de straat Madvera, benoorden Panaroekan, (Gili, G. 
Genting, G. Radja) en later het land weder bevolkt wor- 
