506 
bondo en Pandji een paar honderd voeten hoog, bij Slet- 
tring en Ardjasa van geringer hoogte, minder heuvelig, 
en oostwaarts tot aan het bed van de Kali-tikoes strek- 
kend, waar de massa's van het westen zich verliezen in 
vlak hoogland, zandbodem, waar, in de dessa Djati, we- 
der water gevonden wordt in een put van acht en twintig 
vademen diepte. 
Al het land benoorden die vulkanische heuvelenrij , 
de geheele delta van de Sampayan of van Panaroekan; 
het kustland van het distrikt Kalitikoes met de geringe ri- 
viertjes, ongeveer een paar palen breed tot bij den post, 
dessa Ardjasa, is blijkbaar van jonger tijden ontstaan, en 
was voor eene halve eeuw nog in wording. | 
Deze massa's zijn slechts op een punt dwars doorbroken, 
en wel door de rivier van Pradjekan of Bondowosso, thans 
Sampayan genaamd, die uit vier en twintig bronnen en 
takken, tot op 1500 voeten hoogte ontspringende, te za- 
men vloeit, en hare wateren in het vereenigd, diep en 
smal bed, met geweld door en langs de vulkanische heu- 
velen-massa voert, tot dat zij bij Siendobondo in het vlak- 
ke land, hare wateren waaijersgewijze uitspreidt, en oost-, 
noord- en westwaarts veertien takken naar zee zendt. 
Deze rivier is eene der natuurkundig-merkwaardigsten 
van den oosthoek. ‘Thans isde gedwongen loop, de strek- 
king van de smalle, diepe, slingerende geul, sterk noord- 
oostwaarts, afgewend van den Ringgit, maar het is te ver- 
moeden dat dit dezelfde rivier, de herkomst der wateren, 
is, waaraan het oude Panaroekan lag, en dat die rivier 
vroeger regt noordwaarts stroomde. 
Het kaartje van Levanha, bij Barros op Sampayo, 1524— 
1580, stelt de stad Panaruca voor aan eene baai, die naar 
het noord-oosten open is. 
Dit is juist eene tegenovergestelde ligging met thans. 
Ik heb die vulkanische heuvelenrij beklommen, en dwars 
doorloopen en doorreden, van zuid naar noord, van west 
naar oost, en ging uit van: 
