515 
mij den koers hadden aangeduid. Mijn zakkompas raakte 
door vallen in de war en aan stukken. 
Reeds in verscheidene maanden was er geen regen ge- 
vallen in de landstreek. De heldere wateren van de Sam- 
payan bleven echter ruim vloeijen, en het geheele noord- 
kustland was een paradijs van vruchtbare groenheid, ter- 
wijl het heuvelland gegloeid, het korte bergyras verschroeid 
en verdroogd was. Hier en daar had een ondernemend 
inlander gepoogd djarak, kapas of djagong te planten op de 
oostelijke hellingen van sommige heuvelen, maar alles was 
verschroeid en verdroogd; en spichtig, glad en onvatbaar 
voor opkloutering waren de stoppels en weinige struiken, 
die op dit terrein van verwoesting naar bestaan gepoogd 
hadden. 
Hier liggen ze, de bewijzen van de eenmaal gevloeid 
hebbende lavastroomen! Geheele hellingen van heuvelen, 
toonden aan de oostzijde gestolde, golvende, zwartgrijze, 
trapsgewijze dalende lagen van lava; zwart grijs, ver- 
mengd met myriaden en millioenen kiezelsteenen, verbrok- 
kelde: trachiet. De golvingen zijn reusachtig groot, half 
bolrond, in lange trappen, die als afgesleten schenen. Op 
weinige plaatsen van die gestolde massa's lavabrij scheen 
verweering, en slepers-sporen van vervoerd struikgewas of 
van hout, van verre om de zuid, verbrokkeling te hebben 
doen ontstaan, waardoor zich zwartgrijs kiezelzand heeft 
gevormd, hetzelfde grove zand, dat in alle de kanalen en 
afstroomingen van de delta wordt aangetroffen. Op een 
plek, nabij het rivierdal, doet zich een enorme steenklomp 
voor, van ongeveer dertig voeten hoogte, regtstandig aan 
den westkant, lagen van vulkanischie massa’s, als ware 
deze heuvel half afgehouwen. 
Geen enkel plekje bood een rustpunt aan voor overwe- 
gende beschouwing; geen enkel boompje verhief zich op 
eenige hoogte en alleen in de trechtervormige diepten, 
aan den voet van eenige te zamen komende hellingen, 
scheen de regen aan eenig gewas oorsproug te hebben ge- 
