517 
opgehouden; de bewijzen liggen meer noord, langs de kust, 
tot aan het bed der Kali-tikoes. 
De kaart, van Junghubn of Melvill, van het distrikt Pra- 
djekan om de noord-oost, kan verder aanduiden, dat deze 
streek eene onbewoonde, hooge streek is. Mijne geleiders 
maakten bezwaar verder om de zuid te gaan dan de laatst- 
bewoonde dessa Djati. 
In de nabijheid van Ardjasa,om de zuid-oost, in dezelfde 
vulkanische heuvelen-rij, ligt de opeenhooping, aan de uiter- 
ste grenzen der uitbarsting, van lavamassa's, die als het 
ware uitgestrekte, hellende vloeren vormen; maar naar het 
zuid-zuid-oosten gekeerd met de opening, vond ik hier een 
paar grotten, gaten, gedekt door horizontale trachietmas- 
sa's, als waren hier, bij de uiterste grenzen van den lava- 
brijstroom, blazen of luchtholen ontstaan. De volstrekte, 
digt met heester- en doorngewas ondoordringbare streek, 
de gewoonte van tijgers om zich in deze grotten op te hou- 
den, de vrees van mijne Madoeresche geleiders, die zich 
met pistool en houweel niet verzekerd waanden, ontnamen 
mij de lust om in die digtbegroeide holen binnen te dringen. 
De nasporing over de uitgestrektheid der uitbarsting van 
den Ringgit, van den meridiaan op paal 550 tot dien van 
paal 549, of negentien palen west en oost, dat is: ruim 
zes uren hemelsbreedte, is, mijns inziens, door het voren- 
staande voldoende te achten. 
En dat ik op listorische gronden blijf volharden in de 
meening, dat de in 1586—1597 uitgebarsten, bran- 
dende berg, Sierra do Fuego, niet de Raung maar 
wel de Ringeit zal geweest zijn, moge nader onderzoek, 
in loco, niet overijlend of oppervlakkig, en met deskun- 
diger oogen en ooren, en nader historisch berigt, óf ver- 
werpen, óf bevestigen. Mijne meening steunt op hetgeen 
ik in eene kwart eeuw mogt onderzoeken en aantreffen, 
in loco. 
SOERABAIJA, November 1864. 
