54ä 
vreesselijk, dat hij weldra als krankzinnig beschouwd en 
behandeld moest worden. Of die schijnbare krankzinnig- 
heid slechts de afspiegeling was van hetgeen in zijn bin- 
nenste omging, dan wel of zij gedeeltelijk was voorgewend 
om zijne ontvlugtingsplannen te dienen, is moeijelijk met 
zekerheid te zeggen. | 
Zooveel is zeker, dat die plannen bij hem weldra tot 
rijpheid kwamea en, begunstigd door den geneesheer (*) 
die hem behandelde en van het diepste medelijden met den 
ongelukkige bezield was, door hem met verbazende stout- 
moedigheid werden ten uitvoer gelegd, nadat hij twintig 
maanden in gevangenschap had doorgebragt. Achtervolgd 
door een hagelbui van kogels zwom hij de Moesel over, 
zwierf des nachts door de meest onbegane streken, zich 
over dag schuil houdende, alle aanraking met menschen 
zooveel mogelijk vermijdende, tot dat hij de Fransche gren- 
zen en van daar eindelijk Parijs bereikte. Hier vestigden 
zijne toen reeds bekende wetenschappelijke verdiensten de 
aandacht van prof. Brogniart op hem, en door diens tus- 
schenkomst verwierf hij eene aanstelling tot officier van 
gezondheid bij het vreemdenlegioen te Algiers. Tengevolge 
van eene zware sabelwonde aan het hoofd, werd hij naar 
Frankrijk geëvacueerd en te Parijs op zijn verzoek ontsla- 
gen. Het schijnt dat hij kort daarop van den koning 
van Pruissen remissie zijner straf mogt verkrijgen en daar- 
na over Koblenz naar Nederland reisde, met het plan om 
aldaar zich in Nederlandsch-Indische dienst te begeven, 
gedreven door de zucht om de rijkdommen der tropische 
natuur te gaan onderzoeken, niet minder dan door die om 
de pijnlijke herinneringen, voor altijd aan zijn vaderland 
voor hem verbonden en het vele wat hem daar ook in 
andere opzigten niet aanstond (vooral in ‘t politische) te 
ontvlieden. 
€ 
(*) De bijzonderheden, welke ik hier mededeel, heb ik uit den mond van dieu geneesheer 
zelven, die later in de Indische militaire geneeskundige dienst tot een hoogen rang opklom. 
J. zelf sprak over die gebeurtenis bijna nooit. 
