548 
deze reizen verzamelde J. een groot deel der belangrijkste 
bouwstoffen tot zijn werk »Java” tot zijne kaart en tot 
zijne zoo merkwaardige verzamelingen. Kort na zijne terug- 
komst te Batavia werd J., almede door den heer Fritze, in 
aanraking gesteld met den heer Diard, destijds chef der 
natuurkundige kommissie, die hem, overeenkomstig zijne 
bevoegdheid ten deze, tijdelijk voor een jaar aan die kom- 
missie verbond. 
Dat jaar werd besteed aan een onderzoek van een groot 
deel van West-Java, voornamelijk van de dubbelde vulka- 
nen-rei, die de Preanger-Regentschappen doortrekt. In het 
tijdschrift van Ned. Indië en in de verhandelingen van het 
Bat. Gen. v. K. en W. vinden wij de vruchten van dat 
onderzoek vermeld. | 
In 1859 ontviel J. zijn edele vriend en beschermer Fritze 
en tevens ontving hij berigt dat zijne definitieve benoeming 
tot lid der natuurkundige kommissie door den minister niet 
was ingewilligd. Door die omstandigheden alle uitzigt ver- 
liezende om op Java zijne natuurkundige onderzoekingen 
onbelemmerd voorttezetten, verzocht hij, naar Sumatra 
overgeplaatst te worden, ‘tgeen ook geschiedde. Toevalliger 
wijs maakte hij de reis naar Padang op het schip ‘twelk 
den heer P. Merkus, lid in den Raad van Indië en toen- 
maals kommissaris voor de zaken van Sumatra, derwaarts 
overvoerde. Die hooggeplaatste staatsdienaar erkende wel- 
dra J's uitnemende gaven en bekwaamheden en droeg hem, 
kort na aankomst te Padang, in 1840 een politiek-, statis- 
tiek- en natuurkundig-onderzoek op der Battalanden, eene 
streek, toenmaals althans voor vreemdelingen naauwelijks 
toegankelijk. 
Het resultaat van dat onderzoek is opgeteekend in zijn 
zoo hoogst belangrijk werk: »Die Battaländer auf Suma- 
tra” enz. Berlin 1847, dat hij, na terugkomst op Java, ge- 
durende een oponthoud in de Preanger-Regentschappen, 
dat hem daartoe gegund was, uit zijne aanteekeningen za- 
menstelde. Waarom het plan om dit werk op kosten der 
