350 
na ontdekking van eene menigte nieuwe planten en petre- 
fakten, na de geheele zuidkust van Java met de meetket- 
ting in de hand te hebben vervolgd, ging J. in 1848 met 
tweejarig verlof naar Nederland. In een zeer interessant 
werkje »terugreis van Java naar Europa met de zoogenaam- 
de overlandpost in de maanden September en Oktober 1848” 
geeft J. de op dien overtogt ontvangen indrukken terug, 
terwijl het slot reeds zijne zienswijze verraadt omtrent zekere 
sociale en theologische vraagstukken in de Nederlandsche 
maatschappij. Daarom is dat boekje eene hoogst merk waar- 
dige bijdrage tot de kennis van Junghuhn’s philosophie. 
Den geheelen duur van zijn verlof en nog, eenigen tijd 
daarenboven besteedde Jungh. tot het verwerken van den 
schat van bouwstoffen door hem op zijne veelvuldige we- 
tenschappelijke togten verzameld. Even buiten Leiden had 
hij eene kleine woning betrokken, en niet ver van die wo- 
ning, te midden der weilanden, bevond zich zijne werk-. 
plaats: dit was een ruime zeshoekige koepel met hooge 
ramen. Dáár arbeidde hij van het oogenblik dat de eerste 
straal der morgenzon het landschap verlichtte, tot dat de 
duisternis hem dwong te eindigen; daar was het, dat ik 
hem terugzag, nadat hij mij schriftelijk vergund had, hem 
daar te bezoeken. Hij werkte aan zijne bekende kaart 
van Java: het gedeelte aan ‘twelk hij bezig was en dat hij 
tot in de geringste details uitwerkte, was op de teeken- 
plank uitgespannen en daarnaast toonde hij mij den ont- 
zettenden stapel van schetskaartjes, teekeningen, hoogte-be- 
rekeningen en andere losse aanteekeningen, alle im loco 
vervaardigd, een zware bundel van elke afdeeling. t’ Was 
winter: over een digte sneeuwlaag bereikte ik den koepel, 
die niet verwarmd kon worden en waar J. van des mor- 
gens 6 uur dagelijks bezig was! Ik had een lang onder- 
houd met hem: de omstandigheid dat ik zooveel gezien had 
van het land dat hem zoo dierbaar was, en dat ik mij 
toenmaals het gemakkelijkst in zijne moedertaal uitdrukte, 
was oorzaak dat hij met mij eene uitzondering maakte en 
