3555 
soms zoo vreemd voorkomende eigenschappen, denkwijze 
en overtuigingen. J. had vele bewonderaars, eenige hem 
regt: hartelijk toegenegene vrienden en een groot aantal 
vijanden.” Van die vijanden, welke het alleen waren uit 
naijver en wangunst, behoeft hier geen sprake te zijn, Doch 
hij had er zich ook vele gemaakt door zekere trekken van 
zijn karakter, die evenwel al te zeer misduid zijn. Ik 
wees er reeds op, hoe de treupige gebeurtenissen zijner 
jongelingsjaren zijn gemoed geschokt hadden. Hij had zijne 
vrijheid met geweld aan de maatschappij moeten ontwor- 
stelen,’ had zich in bosschen en wildernissen moeten ont- 
trekken aan het oog der menschen; daar was eene verbit- 
tering in zijn hart overgebleven, die nooit geheel is geweken. 
Wel was hij geen menschenhater in den ergsten zin des 
woords, doch hij had geleerd de genietingen der zamenle- 
ving te ontberen en zich in stille afzondering met zijne 
wetenschap, met zijne nooit rustende gedachten gelukkig 
te gevoelen. Het verhevene zijner studie droeg er toe 
bij om hem een diepen afkeer in te boezemen van de 
zinledige, conventioneele vormen der zamenleving, van al- 
les wat geveinsd, onnatuurlijk of beuzelachtig was. Waar- 
heid, natuurlijkheid en eenvoud moesten alles kenmerken, 
of hij ontstak in felle gramschap, In aanraking met vele 
menschen kon hij niet leven, doch met degelijke, weten- 
schappelijk ontwikkelde mannen mogt hij gaarne gedachten 
wisselen en dan was zijn gesprek levendig, geestig en op- 
geruimd. Doch wanneer een onbeduidend of ingebeeld 
persoon zich aan hem opdrong, was hij barsch en terug- 
stootend. Eene tweede eigenschap, die J. vele vijanden op 
den hals haalde, was zijne zucht tot satyre, aan welke 
hij, zelfs in zijne geschriften, maar al te dikwerf den teu- 
gel vierde. Hij kon zich daarin soms niet bedwingen en 
ging dan dikwijls verder dan hij bedoeld had. Toch was 
hij nimmer scherp of hatelijk, ome onverdiend te grieven. 
Slechts dat geesselde hij met zijne satyre, wat hem slecht 
en verachtelijk. voorkwam: dikwerf was zijn scherts niet 
