475 É 
len, wat arbeid en ondernemingsgeest daarvoor vereischt 
wordt, en hoe die produkteurs bestendig te worstelen heb- 
ben met ontberingen, met tijgers, met hitte en koude, 
met alle de vernielende gevolgen van de woede eens vul- 
kaans. 
De Java-tabak wordt waarlijk niet op gemeubeleerde bo- 
venkamers voortgebragt. 
In den nacht van den derden op den vierden Januarij 1864, 
omstreeks half een, werd er een huiveringwekkend gerom- 
mel gehoord langs den voet van den vulkaan, en herhaal- 
de slagen, als ontploffingen, vergezeld van het bijna on- 
ophoudelijk flikkeren der elektrische ontladingen boven den 
vulkaan. Het luchtruim scheen in oproer, en het zwaar ge- 
donder der rommelingen onder den grond antwoordde op 
deze woedende bovenaardsche magten, die gezien en ge- 
hoord werden. | 
Weldra werden de gevolgen ook gevoeld. Een regen 
van asch en gruis viel alom neder, begon ter hoofdplaats 
Kedierie des nachts om één uur, te Blietar, het uur niet juist 
bepaald, maar in denzelfden nacht van den 5“* op 4°", des 
morgens om 4 uur te Modjokerto, om half zeven te Soe- 
rabaja, des middags om een uur te Toeban, en des voor- 
middags van dien 4" Januarij te Soerakarta, Djokjokarta, 
te Ngawie, te Madioen, te Salatiega, een areaal van achttien 
duizend vierkante palen bewesten en benoorden den Keloed 
alleen. 
Het donderend gerommel werd ongeveer op hetzelfde oo- 
genblik vernomen nabij den berg, te Blietar en Kedierie, als 
te Samarang, een afstand, hemelsbreedte, van ongeveer twee 
en veertig uren, en ook te Djokjokarta, op gelijken afstand, 
en te Madioen. pe 
Dit betreft het algemeene der uitbarsting. Nader zullen 
wij de uitgeworpene massa's schatten. Overzien wij de 
bijzonderheden, de gebeurtenis in ‘tbegin, en kortdaarna 
in de onderscheidene landsdeelen. 
