55 
orologisch observatorium te Utrecht naauwkeurig bepaald 
waren. . 4 
Het houten voetstuk werd steeds met de vroeger meer- 
malen vermelde driehoekige vloer mede naar den wal 
gebragt, en aldaar opgezet en met een of twee ballast: 
schuitjes bezwaard. Het leverde altijd voor het nemen 
‘van zenithsafstanden eene zeer solide opstelling van het 
universaal-instrument op. ú 
Bij deze expeditie heb ik meermalen eene andere com- 
binatie der waarnemingen aangewend dan vroeger. Vroe: 
ger nam ik gewoonlijk twee bepalingen der poolshoog- 
te door ecircummeridiaans-hoogten van sterren, of wel 
eenige hoogten van sterren zeer digt bij den meridiaan. 
Voor tijdsbepaling dienden dan ook twee sterren zoo na 
mogelijk in het oosten en westen. Het spreekt van zelf, 
dat de laatsten geheel ongeschikt zijn om iets aangaande 
de. poolshoogte te leveren, terwijl uit de eersten slechts 
eene zeer ruwe tijdbepaling af te leiden zou zijn. 
Ik heb thans meermalen, wanneer daartoe geschikte ster- 
ren waren, een paar hoogten van eene ster in het N. W. 
of Z. O. vereenigd met een paar in het N. O. of Z. W., 
deze gaven mij tijd en breedte. Een viertal of zestal 
hoogten eener ster nabij de meridiaan diende dan tot 
contrôle van de beide eerste waarnemingen. Voor de 
herleiding dezer waarnemingen werd nu de fout des uur- 
werks en de voorloopige breedte aangenomen zooals de 
vorige waarnemingen die hadden opgeleverd. 
Het voordeel dat ik hiermede bereikte was, dat ik 
zekerder was geene rekenfouten begaan te hebben. Wan- 
neer men toch achter elkander vier waarnemingen op 
dezelfde ster neemt, en deze paar aan paar combineert 
en berekent, dan zal eene fout in eene der gebruikte con- 
stanten op beide paren eenen nagenoeg even grooten invloed 
hebben, terwijl, wanneer men hetzelfle aantal waarnemin- 
gen op twee sterren verdeelt, noodwendig alles goed gere- 
kend zijn moet, wil men volstrekte overeenkomst hebben. 
