65 
Voor de afleiding der lengteverschillen hebben wij de 
schoonste gelegenheid om het verschil tusschen zeegang en 
reegang, d.i. den invloed vah het stoomen op den gang 
der chronometers, te elimineren, daar voor de hoofdpunten, 
Makasar, Menado of Kema en Gorontalo, reizen heen- en 
weder gemaakt zijn en de overige punten successivelijk be- 
paald werden door reizen, die met hetzelfde punt besloten, 
van waar zij begonnen waren 
Omtreut het afleiden van DE waarden dier lengtever- 
schillen uit eene heen. en eene terugreis geldt nog deze 
opmerking, dat, wanneer beide reizen niew in hetzelfde 
aantal dagen gedaan zijn, de invloed van zeegang geheel 
uit de resultaten geëlimineerd kan worden, door ‘de ge- 
wigten der afzonderlijke resultaten omgekeerd evenredig 
aan den tijd te nemen, gedurende welken gestoomd is, het- 
geen te eerder geschieden kan, omdat de werkelijke ver- 
houding der gewigten gewoonlijk niet veel van de alsdan 
aangenome verschilt: 
Op die wijze heb ik gevonden: 
Voor het lengteverschil Makasar—Batavia. 
door de door de door 
heenreis teragreis beiden. 
Gestoomd : (5, 2 dagen) (7,16 dagen) * 
Hehwüú 591 50On22°,2 50256 50°22,,6 
» 595 17 „6 22 ,6 1951 
setes 21,4 20 ,0 21 ,0 
„rei 398 21,9 15,2 19 „8 
» 455 22,2 16 4 20 4 
Bess 20,9 5,0 16,1 
» 457 25 ,0 19 „2 21 8 
